دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور چیست؟

دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور دستگاهی است که هنگام بیماری، آسیب‌دیدگی یا بیهوشی ناشی از جراحی به شما در تنفس کمک می‌کند. این دستگاه هوای غنی از اکسیژن را به ریه‌های شما پمپ می‌کند و به دفع دی‌اکسید کربن، که یک گاز زائد و مضر برای بدن است، نیز کمک می‌کند. با وجود این‌که دستگاه تنفس مصنوعی به شما در نفس کشیدن کمک می‌کند، گاهی ممکن است عوارضی ایجاد کند. این مشکلات می‌توانند ناشی از خود دستگاه یا شرایطی باشند که احتمال بروزشان هنگام استفاده از ونتیلاتور بیشتر می‌شود. برای مطالعه درباره دستگاه ونتیلاتور می توانید مقاله “ونتیلاتور چیست و چه زمانی به آن نیاز داریم؟“ را مطالعه نمایید.

تفاوت ونتیلاتور و رسپیراتور

گاهی واژه “رسپیراتور” به جای “ونتیلاتور” استفاده می‌شود. اما طبق تعریف مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، رسپیراتور ماسک یا وسیله‌ای است که از شما در برابر ذرات خطرناک موجود در هوا محافظت می‌کند. البته رسپیراتور همچنین می‌تواند به دستگاهی که به تنفس کمک می‌کند (مانند دستگاه تنفس مصنوعی) نیز اطلاق شود.

تفاوت ونتیلاتور و لوله‌گذاری (Intubation)

ونتیلاتور و لوله‌گذاری اغلب با هم استفاده می‌شوند ولی یکسان نیستند. لوله‌گذاری روشی است که در آن، یک پزشک لوله‌ای را از گلوی شما عبور می‌دهد تا هوا به داخل و خارج ریه‌ها جریان یابد. این لوله سپس می‌تواند به یک کیسه یا دستگاه تنفس مصنوعی متصل شود.

انواع روشهای استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی

بری استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی چندین روش وجود دارد که پزشک با توجه به وضعیت شما مناسب‌ترین را انتخاب می‌کند:

• روش غیرتهاجمی

در این روش از ماسکی استفاده می‌شود که به دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور متصل است و به صورت شما بسته می‌شود. دو نمونه رایج این روش دستگاه‌های CPAP و BiPAP هستند که معمولاً برای افراد مبتلا به آپنه خواب استفاده می‌شوند.

برای مطالعه درباره بیماری آپنه خواب می توانید مقاله “آپنه خواب چیست“ را مطالعه نمایید.

برای مطالعه درباره دستگاه بای پپ می توانید مقالات “دستگاه Bipap چیست ؟” و  “بای پپ Bipap چیست؟” را مطالعه نمایید.

برای مطالعه درباره دستگاه سی پپ (CPAP) می توانید مقاله “دستگاه سی پپ (CPAP) چیست و چگونه کار می‌کند؟“ را مطالعه نمایید.

• روش تهاجمی

در این روش، لوله‌ای در راه هوایی شما قرار داده می‌شود که به دستگاه ونتیلاتور وصل می‌شود. این لوله یا از طریق دهان (لوله‌گذاری) یا از طریق برشی در گردن (تراکئوستومی) وارد می‌شود.

دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور مکانیکی

یک دستگاه مکانیکی است که مسیرهای هوایی را باز نگه داشته و اکسیژن را برای کمک به تنفس به ریه‌ها می‌رساند. این دستگاه نوعی حمایت حیاتی به شمار می‌آید.

ونتیلاتور با ماسک صورت

نوعی از تهویه غیرتهاجمی است که در آن ماسکی بر روی صورت قرار می‌گیرد تا اکسیژن دریافت شود. این ماسک ممکن است برای بیهوشی یا کمک به تنفس نیز استفاده شود.

کیسه احیا دستی

یک وسیله دستی است که فردی با فشار دادن آن، هوا را به داخل ریه‌ها می‌فرستد. این کیسه می‌تواند به ماسک صورت یا لوله متصل شود و در مواقعی که ونتیلاتور مکانیکی در دسترس نباشد یا از کار بیفتد، استفاده شود.

ونتیلاتور تراکئوستومی

در این روش، دستگاه ونتیلاتور به لوله‌ای که از طریق سوراخ گردن وارد شده متصل می‌شود.

کاربردهای دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور

ونتیلاتور برای جراحی

بیهوشی عمومی می‌تواند باعث شود که فرد نتواند خودش به خوبی تنفس کند. ونتیلاتور به او کمک می‌کند تا اثرات دارو از بین برود.

ونتیلاتور برای نارسایی تنفسی

نارسایی تنفسی زمانی رخ می‌دهد که فرد نتواند به تنهایی نفس بکشد. این حالت ممکن است ناگهانی (مانند مصرف بیش از حد دارو یا آسیب ریوی/نخاعی) یا مزمن (به دلیل بیماری‌هایی مانند موارد زیر) باشد:

• آسیب مغزی یا سکته

• اغما

• ذات‌الریه

• بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)

• سندرم دیسترس حاد تنفسی (ARDS)

• آنافیلاکسی (واکنش شدید آلرژیک)

• بیماری‌های عصبی-عضلانی خاص

ونتیلاتور برای بیماری کرونا (COVID-19)

ویروس کرونا می‌تواند باعث نارسایی تنفسی شود و مجاری تنفسی را ملتهب کند و ریه‌ها را با مایعات پر نماید. ونتیلاتور می‌تواند در چنین شرایطی به بدن در مبارزه با ویروس کمک کند.

دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور چگونه کار می‌کند؟

ونتیلاتور به یک ماسک صورت یا لوله‌ای در بینی، دهان یا گلو متصل می‌شود و هوای غنی از اکسیژن را وارد نای می‌کند. هوا قبل از ورود از طریق یک مرطوب‌کننده عبور می‌کند تا گرم و مرطوب شود. دستگاه همچنین می‌تواند هوا را خارج کند یا اجازه دهد شما خودتان بازدم کنید. دستگاه تنفس مصنوعی فشار کمی در ریه‌ها حفظ می‌کند تا از فروپاشی کیسه‌های هوایی جلوگیری شود و می‌تواند طوری تنظیم شود که تعداد مشخصی تنفس در دقیقه انجام دهد یا در مواقع نیاز به شما کمک کند.

انتظارات در حین استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی

در حین استفاده از ونتیلاتور ممکن است احساس ناراحتی کنید، اما درد نخواهید داشت. پزشک داروهایی برای آرامش شما تجویز می‌کند. اغلب بیماران هنگام استفاده بیدار هستند ولی ممکن است آگاهی کامل نداشته باشند. در موارد جدی، ممکن است فرد را در حالت خواب مصنوعی نگه دارند تا بهبودی تسهیل شود. تیم درمانی شما را از نظر فشار خون، ضربان قلب، سطح اکسیژن خون و تنفس بررسی خواهد کرد. همچنین ممکن است نیاز به عکس قفسه سینه و آزمایش خون داشته باشید. پزشک ممکن است راه تنفسی شما را مکش کند تا مخاط را پاک کند.

اگر از ماسک استفاده کنید، ممکن است گاهی برای خوردن یا صحبت کردن آن را بردارید، اما در صورت لوله‌گذاری، نمی‌توانید به صورت طبیعی غذا بخورید یا صحبت کنید و مایعات از طریق سرم و تغذیه از طریق لوله معده دریافت می‌کنید.

برای مطالعه درباره دستگاه نبولایزر می توانید مقاله “آشنایی با انواع نبولایزر” را مطالعه نمایید.

عوارض استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور

• عفونت: لوله تنفسی می‌تواند باکتری‌ها را وارد ریه کند و منجر به ذات‌الریه شود.

• آسیب ریوی: ورود یا خروج هوای بیش از حد یا فشار زیاد ممکن است به ریه آسیب بزند.

• سایر مشکلات: زخم بستر، لخته‌های خونی، ضعف عضلانی، مشکلات صوتی، و اختلال شناختی یا روانی (دلیریوم) ممکن است رخ دهد.

استفاده از ونتیلاتور در منزل

اگر نیاز به استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور طولانی‌مدت داشته باشید یا وضعیتتان پایدار باشد، ممکن است پزشک استفاده از ونتیلاتور خانگی را توصیه کند. آموزش‌های لازم درباره کار با دستگاه و مواجهه با مشکلات احتمالی به شما داده خواهد شد.

لوازم مورد نیاز شامل:

• ونتیلاتور پشتیبان و کپسول اکسیژن

• باتری

• مرطوب‌کننده

• دستگاه مکش برای پاکسازی مخاط

• دستگاه اندازه‌گیری اکسیژن خون (پالس اکسیمتر)

• نِبولایزر برای داروهای تنفسی

قطع تدریجی دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور

هنگامی که بتوانید خودتان نفس بکشید، لوله خارج و ونتیلاتور قطع می‌شود. ممکن است ابتدا به اکسیژن ماسکی یا تهویه غیرتهاجمی نیاز داشته باشید.بعد از خروج لوله ممکن است گلودرد، گرفتگی صدا یا ضعف ذهنی و جسمی داشته باشید. زمان بهبودی بستگی به مدت زمان استفاده از ونتیلاتور دارد؛ به طور معمول، برای هر روز استفاده، حدود یک هفته زمان نیاز است تا به حالت عادی بازگردید.برای کسب اطلاع و خرید آنلاین انواع دستگاه ها و کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا۲۴ تماس بگیرید.