آشنایی با انواع دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
در جهان امروز که زندگی ماشینی و کم تحرک باعث افزایش انواع دردهای عضلانی و اسکلتی شده است، دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)TENS به عنوان یک روش غیرتهاجمی و بدون عوارض جانبی جدی، توجه بسیاری از پزشکان و بیماران را به خود جلب کرده است. این دستگاه که مخفف Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation است، با استفاده از جریان الکتریکی ملایم به تسکین دردهای مختلف کمک می کند.
دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب) به عنوان یک روش ایمن، کم هزینه و قابل دسترس برای تسکین دردهای عضلانی، جایگاه ویژه ای در پزشکی امروز پیدا کرده است. هرچند این دستگاه معجزه نمی کند، اما می تواند کیفیت زندگی بسیاری از بیماران را بهبود بخشد. با این حال، استفاده از آن باید تحت نظر پزشک و همراه با سایر روش های درمانی باشد.
تاریخچه دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
اصول استفاده از تحریک الکتریکی برای تسکین درد به قرنها پیش بازمی گردد. مصریان باستان از ماهی های الکتریکی برای این منظور استفاده می کردند. اما دستگاه TENS به شکل امروزی اولین بار در دهه 1970 معرفی شد و از آن زمان تاکنون تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته است.
مکانیسم اثر دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
تحریک الکتریکی عصبی از راه پوست (TENS) روشی غیرتهاجمی برای تسکین درد است که از جریانهای الکتریکی کمولتاژ استفاده میکند. این دستگاه با تأثیر بر سیستم عصبی، درک درد را تغییر میدهد.
دستگاه TENS از طریق دو مکانیسم اصلی عمل می کند:
- کنترل دروازه ای درد: بر اساس این نظریه، تحریک الکتریکی باعث فعال شدن فیبرهای عصبی غیرحامل پیام درد می شود و از این طریق انتقال پیام های درد به مغز را مسدود می کند.
- ترشح اندورفین: تحریک الکتریکی باعث ترشح اندورفین ها که مسکن های طبیعی بدن هستند می شود. اندورفین ها با اتصال به گیرنده های خاص در مغز، احساس درد را کاهش می دهند.
انواع دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
- دستگاه تنس معمولی : برای تسکین دردهای عمومی
- دستگاه تنس EMS : برای تحریک عضلات
- دستگاه تنس ترکیبی TENS/EMS : که هر دو کاربرد را دارند
کاربردهای بالینی
دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب) میتواند برای تسکین انواع خاصی از دردهای کوتاهمدت و مزمن مفید باشد، از جمله:
- دردهای عضلانی ناشی از اسپاسم
- کمردردهای مزمن
- آرتروز و دردهای مفصلی
- فیبرومیالژیا
- دردهای پس از جراحی
- دردهای ناشی از آسیب های ورزشی
- درد قاعدگی
اثرات مفید دیگر
استفاده از دستگاه تنس حرارتی علاوه بر کاربردهای مستقیمی که در بالا به آنها اشاره شد، اثرات جانبی دیگری نیز دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره نمود.
- کاهش درد حین استفاده
- بهبود کیفیت خواب
- کاهش نیاز به مسکنهای دارویی
- ایجاد آرامش
نحوه استفاده صحیح از دستگاه تنس حرارتی
- تمیز کردن پوست قبل از استفاده
- اتصال سیمها به دستگاه
- قرار دادن پدهای چسبنده در نقاط مناسب و در نزدیکی ناحیه دردناک (با فاصله از یکدیگر)
- تنظیم شدت جریان به میزان قابل تحمل
- مدت زمان استفاده معمولا 20-30 دقیقه
- تکرار جلسات بر اساس نیاز و توصیه پزشک
نکات مهم :
- در صورت بروز خارش، قرمزی یا تحریک پوستی، استفاده را متوقف کنید
- بروشور دستگاه را برای اطلاعات کامل مطالعه کنید
- در صورت تردید، با پزشک مشورت نمایید
مزایای استفاده از دستگاه تنس حرارتی (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
- غیرتهاجمی بودن
- عدم نیاز به دارو
- قابلیت استفاده در منزل و قابل حمل بودن
- عوارض جانبی minimal
- هزینه نسبتا پایین در مقایسه با سایر روش ها
معایب و محدودیت ها
- اثر تسکینی موقت
- احتمال بروز واکنشهای پوستی
- نیاز به تکرار جلسات
- عدم تاثیر بر روی همه افراد
- محدودیت در استفاده برای برخی بیماران
- در موارد بسیار نادر احتمال سوختگی وجود دارد
موارد منع مصرف
استفاده از دستگاه تنس حرارتی و عضلانی در شرایط زیر ممنوع است:
- بیماران دارای پیس میکر
- زنان باردار (مگر با تجویز پزشک یا ماما)
- افراد مبتلا به صرع
- وجود زخم های باز، پوست تحریک شده یا عفونت در محل استفاده
- مناطق خاصی مانند گردن یا سر
- تومورهای سرطانی
عوارض جانبی
استفاده از دستگاه تنس حرارتی و عضلانی مانند هر دستگاه پزشکی دیگری با احتمال بروز عوارض جانبی همراه است. همواره به یاد داشته باشد که در صورت بروز هرگونه عوارض جانبی باید حتما استفاده از دستگاه را متوقف کرده و با پزشک خود مشورت نمایید. از جمله شایع ترین عوارض استفاده از دستگاه تنس حرارتی و عضلانی می توان به موارد زیر اشاره نمود
- سوزش یا قرمزی پوست در محل الکترودها (بهویژه در پوستهای حساس)
- احساس سوزنسوزن شدن موقت
توصیهها
- قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید
- در صورت بروز عوارض جانبی استفاده را متوقف نمایید
- اثرات طولانیمدت آن نیاز به تحقیقات بیشتری دارد
تحقیقات و آینده دستگاه تنس (دستگاه محرک الکتریکی اعصاب)
پژوهش های اخیر نشان می دهد که ترکیب TENS با سایر روش های درمانی مانند فیزیوتراپی می تواند نتایج بهتری داشته باشد. همچنین توسعه دستگاه های هوشمند TENS که قابلیت تنظیم خودکار دارند، از جمله پیشرفت های آینده این تکنولوژی خواهد بود.
