نبولایزر چیست؟
نبولایزر یک دستگاه پزشکی است که افراد مبتلا به آسم یا دیگر بیماریهای تنفسی میتوانند برای رساندن سریع و مستقیم دارو به ریهها از آن استفاده کنند. این دستگاه داروی مایع را به شکل مه بسیار ریز در میآورد که فرد میتواند از طریق ماسک صورت یا دهانی آن را استنشاق کند. این روش باعث میشود دارو مستقیماً وارد ریهها و دستگاه تنفسی شود؛ جایی که دارو بیشترین اثر را دارد.
نبولایزرها معمولاً در دو نوع برقی یا باتریخور عرضه میشوند و یا قابل حمل هستند (برای اینکه بتوانید آن را با خود ببرید) یا مدلهایی هستند که روی میز قرار میگیرند و به برق وصل میشوند.
هر دو نوع نبولایزر از اجزای زیر تشکیل شدهاند:
- پایهای که کمپرسور هوا در آن قرار دارد
- محفظهای کوچک برای نگهداری داروی مایع
- لولهای که کمپرسور هوا را به محفظه دارو متصل میکند
در بالای محفظه دارو، دهانی یا ماسکی قرار دارد که بیمار با آن مه تولیدشده را استنشاق میکند.
چه کسانی به نبولایزر نیاز دارند ؟
درمان با نبولایزر معمولاً «درمان تنفسی» نامیده میشود. شما میتوانید انواع مختلفی از داروها را با نبولایزر استفاده کنید، چه برای کنترل علائم آسم و چه برای تسکین فوری. این دستگاه برای درمان طیف وسیعی از بیماریها تنفسی مفید است، از جمله:
- بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
- آسم
- برونشکتازی
- فیبروز کیستیک
- فیبروز ریوی
همچنین نبولایزر راه مناسبی برای رساندن دارو در مراقبتهای تسکینی (palliative care) و برای کودکان خردسال است.
انواع نبولایزر
سه نوع اصلی نبولایزر وجود دارد:
- نبولایزرهای جتی (Jet nebulizers) :
این نوع نبولایزر با استفاده از گاز فشرده (مثل هوا) دارو را به صورت آئروسل (مه دارویی) درمیآورد. این مدل رایجترین نوع نبولایزر است. - نبولایزرهای اولتراسونیک (Ultrasonic nebulizers) :
این نبولایزرها از لرزشهای فرکانس بالا برای تولید آئروسل استفاده میکنند. معمولاً در بیمارستانها استفاده میشوند و کمتر برای استفاده شخصی در منزل توصیه میگردند. - نبولایزرهای مش (Mesh nebulizers) :
این نوع نبولایزر دارای درپوش مشبکی با سوراخهای بسیار ریز است که دارو را با کارایی بالا منتشر میکند. این مدلها نسبتاً جدیدتر هستند و اغلب نسبت به نبولایزرهای جتی مؤثرترند.
نبولایزر چگونه کار میکند؟
نبولایزر داروی مایع را با استفاده از هوای فشرده به صورت مه (آئروسل) درآورده و بهطور مستقیم به ریهها منتقل میکند. افرادی که دچار آسم هستند معمولاً از هر دو دستگاه نبولایزر و اسپری استنشاقی (اینهنلر) استفاده میکنند، اما در برخی موارد، استفاده از نبولایزر راحتتر است — بهویژه برای کودکان خردسال که ممکن است روش درست استفاده از اسپری را بلد نباشند. با این حال، زمانی که راههای تنفسی تنگ میشوند — مانند هنگام حمله آسمی — اسپری استنشاقی معمولاً گزینه بهتری است، چون راهاندازی نبولایزر ممکن است زمانبر باشد.
نمونههایی از داروهایی که با نبولایزر استفاده میشوند:
- برونکودیلاتورها (Bronchodilators) : داروهایی هستند که به باز شدن راههای هوایی کمک میکنند.
- محلولهای نمکی پزشکی : این محلولها به رقیق شدن و خروج مخاط از ریهها کمک میکنند.
- آنتیبیوتیکها : برای درمان یا پیشگیری از عفونتهای تنفسی استفاده میشوند.
پزشک شما بر اساس نیازهای خاص بدنتان تعیین خواهد کرد که کدام داروها را باید از طریق نبولایزر مصرف کنید. برخی داروها بهصورت ظرفهای آمادهی مصرف ارائه میشوند که میتوان آنها را مستقیماً داخل دستگاه ریخت. در موارد دیگر، ممکن است لازم باشد خودتان دارو را پیش از هر بار استفاده مخلوط کنید. همه داروها قابل استفاده با نبولایزر نیستند. بهعنوان مثال، برخی داروها مانند استروئیدها باید از طریق اسپری استنشاقی مصرف شوند.
چگونه از نبولایزر استفاده کنیم؟
پزشک شما تعیین میکند که هر چند وقت یکبار از از این دستگاه استفاده کنید و دستورالعملهای خاص مربوط به درمانتان را به شما میدهد. همیشه دارو را طبق دستور پزشک مصرف کنید. پیروی از دستورالعملهای پزشک در مورد زمان و نحوه استفاده از نبولایزر بسیار مهم است. استفاده از نبولایزر معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد. تنها کاری که باید انجام دهید این است که بهطور طبیعی نفس بکشید.
دستورالعمل کلی برای استفاده از نبولایزر:
- ابتدا مطمئن شوید که تمام قطعات دستگاه تمیز هستند.
- داروی مایع را داخل محفظه مخصوص دارو بریزید.
- لوله پلاستیکی را به محفظه دارو و کمپرسور هوا وصل کنید.
- دهانی یا ماسک را وصل کنید.
- نبولایزر را روشن کنید و مطمئن شوید که دستگاه بهدرستی مه ایجاد میکند.
- دهانی را در دهان بگذارید یا ماسک را محکم روی بینی و دهان خود قرار دهید.
- بهآرامی و بصورت طبیعی نفس بکشید تا زمانی که تمام دارو مصرف شود.
چگونه نبولایزر را تمیز و نگهداری کنیم؟
از آنجایی که شما بخار دارو را از طریق نبولایزر استنشاق میکنید، تمیز بودن دستگاه بسیار مهم است. اگر دستگاه بهدرستی تمیز نشود، باکتریها و سایر میکروبها میتوانند در آن رشد کنند. پزشک شما دستورالعملهای دقیقی در مورد نحوه تمیز کردن و نگهداری دستگاه ارائه خواهد داد، اما بهطور کلی:
-
پس از هر بار استفاده، نبولایزر باید با آب داغ و صابون ملایم شسته شود.
-
هفتهای یک بار، دستگاه باید ضدعفونی شود.
-
قطعات باید روی دستمال کاغذی یا حوله تمیز در هوا خشک شوند.
از آنجا که تمیز کردن کامل داخل لوله پلاستیکی (تیوپ) ممکن نیست، این قسمت باید بهطور منظم تعویض شود. پزشک یا کادر درمانی به شما خواهند گفت که هر چند وقت یکبار باید لوله را عوض کنید.
تمیزکاری روزانه
-
دهانه (ماسک یا قطعه دهانی) و مخزن دارو را جدا کنید.
-
این قطعات را با آب داغ و مایع ظرفشویی ملایم بشویید.
-
آب اضافی را تکان دهید.
-
قطعات را روی دستمال کاغذی تمیز یا حوله ظرفشویی تمیز بگذارید تا در هوا خشک شوند.
ضدعفونی کردن
-
قطعات جداشدنی مانند ماسک و مخزن دارو را جدا کنید.
-
آنها را در محلولی که پزشک توصیه کرده یا ترکیبی از یک قسمت سرکه سفید و سه قسمت آب داغ قرار دهید.
-
بگذارید قطعات بهمدت یک ساعت (یا طبق دستورالعمل) در محلول بمانند.
-
قطعات را بیرون آورده و بگذارید در هوا خشک شوند.
نکات نگهداری
-
بعد از خشک شدن کامل قطعات، آنها را در ظرف پلاستیکی دربدار یا کیسه زیپدار نگهداری کنید.
-
دستگاه را در محیطی خنک و خشک قرار دهید.
-
از ورود گرد و غبار به دستگاه جلوگیری کنید.
رعایت این نکات کمک میکند نبولایزر همیشه ایمن و مؤثر باقی بماند.
برای کسب اطلاعات بیشتر و خرید آنلاین انواع کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا۲۴ تماس بگیرید.
