چگونه به‌سرعت وزن کم کنیم

«کاهش وزن سریع»
«در ۱۰ روز ۵ کیلو وزن کم کنید!»
«هر چقدر می‌خواهید بخورید و همچنان وزن کم کنید!»
«هر روز یک سایز لباس کوچک‌تر شوید!»

احتمالا شما هم این جملات تبلیغاتی و اغواگر را بارها دیده اید. کاهش وزن سریع ممکن است با شنیدن این ادعاهای تبلیغاتی آسان به نظر برسد. شما ممکن است در ابتدا وزن کم کنید، اما رژیم‌های سخت و ناگهانی به سختی قابل ادامه دادن هستند. رژیم‌های مد روز و مکمل‌های کاهش وزن وعده می‌دهند که در کمترین زمان بدنی لاغرتر خواهید داشت. تنها در ایالات متحده، مصرف‌کنندگان سالانه ۳۳ میلیارد دلار برای محصولات کاهش وزن هزینه می‌کنند.

آیا این محصولات واقعاً به کاهش وزن سریع منجر می‌شوند؟ آیا ایمن هستند؟ و خطرات کاهش وزن سریع چیست؟

کاهش وزن سریع چیست؟

بسیاری از بازاریابان وعده « کاهش وزن سریع » می‌دهند که تشخیص صحت آن‌ها دشوار است. یک برنامه کاهش وزن سریع، رژیمی است که در آن شما برای چند هفته، بیش از حدود ۱ کیلوگرم در هفته وزن کم می‌کنید. بیشتر ادعاهای کاهش وزن سریع در این دسته‌ها قرار می‌گیرند:

1- رژیم‌های گرسنگی

این نوع رژیم همان‌طور که از نامش پیداست، برنامه‌ای است که روزه‌داری را ترویج می‌دهد و به شدت غذاهایی که می‌توانید مصرف کنید را محدود می‌کند. بیانسه خواننده آمریکایی رژیم معروف به «مستر کلینز» را محبوب کرد: آب، آب‌لیمو، شربت افرا، و فلفل کاین. نسخه‌های مختلفی از این رژیم‌ها از دهه ۱۹۵۰ وجود داشته است. این رژیم‌ها اغلب وعده «سم‌زدایی» از طریق کولونیک یا تنقیه را نیز می‌دهند.

2- قرص‌ها و مکمل‌های رژیم غذایی

ده‌ها مکمل رژیم غذایی وعده می‌دهند که کاهش وزن را تسریع می‌کنند. به‌طور کلی، آن‌ها ادعا می‌کنند که جذب مواد مغذی را مسدود می‌کنند، متابولیسم را افزایش می‌دهند، یا چربی را می‌سوزانند.

3- رژیم‌های بسیار کم‌کالری (VLCD)

یکی از روش‌های اثبات‌شده برای کاهش وزن سریع، رژیم بسیار کم‌کالری (VLCD) تحت نظارت پزشکی است. بیشتر آنچه درباره کاهش وزن سریع می‌دانیم، از مطالعات روی افرادی که این رژیم‌ها را دنبال کرده‌اند به دست آمده است. VLCDها اغلب پیش از جراحی کاهش وزن و تحت نظر پزشک استفاده می‌شوند. معمولاً برای ۱۲ هفته یا کمتر توصیه می‌شوند.

4- کِرِم‌ها و دستگاه‌های دیگر

به نظر می‌رسد ایده‌های مشکوکی که به نام کاهش وزن سریع تبلیغ می‌شوند، پایانی ندارند. اکثر آن‌ها وعده می‌دهند که جایگزین رژیم غذایی یا ورزش شوند. برخی ادعا می‌کنند که با استفاده از مالیدن کِرِم روی قسمت‌های خاصی از بدن به کاهش وزن کمک می‌کنند. اگر تبلیغ‌کننده‌ای ادعا کند که می‌توانید «با این پچ یا کرم وزن کم کنید»، محتاط باشید، زیرا کمیسیون تجارت فدرال (FTC) اعلام کرده است که چنین ادعاهایی نادرست هستند.

آیا کاهش وزن سریع مؤثر است؟

وقتی زمان کاهش وزن فرا می‌رسد، اکثر ما می‌خواهیم این اتفاق سریع رخ دهد. لطفا درصورتی که تمایل به انجام چنین کاری دارید به نکات زیر توجه کنید:

1. پزشک شما باید تصمیم بگیرد که آیا چندین داروی تجویزی که باعث کاهش وزن سریع می‌شوند برای شما ایمن هستند یا خیر.
2. همچنین، مراقب محصولات کاهش وزن بدون نسخه باشید. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مکمل‌های غذایی را تنظیم می‌کند، اما آن‌ها را مانند غذا، نه دارو، در نظر می‌گیرد.
3. FDA همچنین ادعاهای مطرح‌شده توسط محصولات کاهش وزن بدون نسخه را بررسی نمی‌کند. برخلاف تولیدکنندگان دارو، تولیدکنندگان مکمل‌ها نیازی ندارند پیش از عرضه محصولاتشان به بازار، ایمنی یا اثربخشی آن‌ها را نشان دهند. این یعنی مکمل‌های غذایی پیش از بازاریابی نیازی به تأیید FDA ندارند.
4. در هر برنامه کاهش وزن سریع، آنچه واقعاً چربی را می‌سوزاند، قرص یا نوع خاصی از غذا نیست. بلکه کاهش قابل‌توجه کالری، همراه با ورزش، عامل اصلی است.

خطرات کاهش وزن سریع چیست؟

کاهش وزن سریع فشارهای جسمانی زیادی به بدن وارد می‌کند. خطرات جدی احتمالی کاهش وزن سریع می تواند موارد زیر را شامل شود:

• سنگ کیسه صفرا : که در ۱۲ تا ۲۵ درصد از افرادی که در چند ماه مقدار زیادی وزن کم می‌کنند، رخ می‌دهد.
• کم‌آبی : که با نوشیدن مایعات کافی می‌توان از آن جلوگیری کرد.
• سوءتغذیه : که معمولاً از مصرف ناکافی پروتئین برای چند هفته متوالی ناشی می‌شود.
• عدم تعادل الکترولیت‌ها : که گاهی می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.

عوارض جانبی کاهش وزن سریع

کاهش وزن سریع عوارض جانبی دیگری نیز دارد که از آن میان می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• سردرد
• تحریک‌پذیری
• خستگی
• سرگیجه
• یبوست
• نامنظمی قاعدگی
• ریزش مو
• کاهش توده عضلانی

خطرات کاهش وزن سریع با مدت زمانی که رژیم را ادامه می‌دهید افزایش می‌یابد. در این میان رژیم بدون پروتئین، به‌ صورت ویژه خطرناک است.برای آشنایی با رژیم غذایی پر پروتئین برای کاهش وزن  می توانید مقاله “رژیم غذایی پر پروتئین برای کاهش وزن“ را مطالعه نمایید.

آیا کاهش وزن سریع همیشه ایده خوبی است؟

پیش از شروع یک برنامه کاهش وزن سریع، با پزشک خود مشورت کنید. آن‌ها می‌توانند با کمک یک متخصص تغذیه، شما را راهنمایی کنند تا برنامه‌ای متناسب با تمام شرایط سلامتی‌تان انتخاب کنید.

رژیم بسیار کم‌کالری (VLCD) ممکن است برای برخی افراد مبتلا به چاقی که با مشکلات جدی سلامتی مانند دیابت، کلسترول بالا، یا فشار خون بالا مواجه هستند، گزینه مناسبی باشد. این افراد معمولاً شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ دارند. برای آشنایی با رژیم غذایی مناسب فشار خون می توانید مقاله “رژیم غذایی مناسب فشار خون” را مطالعه نمایید.

کاهش وزن برای رسیدن به وزن سالم همچنین می‌تواند خطر برخی انواع سرطان، از جمله سرطان سینه پس از یائسگی، و همچنین سرطان تخمدان، روده بزرگ، و پانکراس را کاهش دهد.

اما رژیم‌های بسیار محدود نیز با احتیاط‌های زیادی همراه هستند. ادامه دادن آن‌ها دشوار است و می‌توانند به مشکلات سلامتی دیگر منجر شوند. کاهش شدید کالری می‌تواند باعث از دست دادن توده عضلانی، علاوه بر چربی، شود. همچنین متابولیسم شما — فرآیند سوزاندن کالری بدن — را کند می‌کند.

برخی رژیم ها و برنامه‌های کاهش وزن سریع، گروه‌های غذایی کامل را حذف می‌کنند. این نوع رژیم ها می‌تواند منجر به موارد زیر گردند:

• یبوست
• خستگی
• کاهش تراکم استخوان
• کاهش ایمنی
• ریزش مو

رژیم‌های کاهش وزن سریع می‌توانند اثرات نامطلوبی داشته باشند، اما چاقی نیز همین‌طور است. به همین دلیل، VLCDها برای افرادی که به چاقی مبتلا هستند و برای هدفی خاص مانند جراحی کاهش وزن نیاز به کاهش وزن سریع دارند، گزینه‌ای منطقی محسوب می‌شوند.

VLCDها رژیم‌هایی تحت نظارت پزشک هستند که چند هفته طول می‌کشند. وعده‌های غذایی از نظر تغذیه‌ای متعادل هستند، اما گران‌قیمت‌اند. VLCDها می‌توانند به‌طور ایمن منجر به کاهش ۱۵ تا ۲۵ درصد از وزن بدن در ۱۲ هفته شوند. این برای کسانی است که برنامه را به پایان می‌رسانند: ۲۵ تا ۵۰ درصد افراد برنامه را کامل نمی‌کنند. وزن به‌سرعت پس از توقف رژیم بازمی‌گردد؛ اکثر کارشناسان می‌گویند بهتر است رویکرد پایدارتری برای کاهش وزن انتخاب کنید، مشابه رژیم‌های معمولی.

اکثر افرادی که به دنبال کاهش وزن سریع هستند، معمولاً این کار را به‌تنهایی انجام می‌دهند. اغلب، آن‌ها این کار را برای رسیدن به هدفی کوتاه‌مدت، مانند پوشیدن یک لباس خاص یا داشتن ظاهری بهتر در ساحل، انجام می‌دهند.

گرسنگی دادن به خود قطعاً ایده خوبی نیست. اما اگر مجبور به انجام این کار هستید، یک دوره کوتاه کاهش شدید کالری احتمالاً به شما آسیب نمی‌رساند. باید به پزشک خود اطلاع دهید که چه می‌کنید، و حتماً پروتئین را در رژیم غذایی خود بگنجانید (۷۰ تا ۱۰۰ گرم در روز). یک مولتی‌ویتامین مصرف کنید و غذاهای غنی از پتاسیم (گوجه‌فرنگی، پرتقال، و موز) بخورید.

همچنین، به خاطر داشته باشید که رژیم‌های سخت و ناگهانی به‌ندرت به شما کمک می‌کنند وزن سالم و پایداری داشته باشید. اکثر افراد وزن از دست‌رفته را به‌سرعت بازمی‌گردانند.

کاهش وزن سریع پس از بارداری

کاهش وزن سریع پس از زایمان ممکن است ناشی از فشارهای جدید، از جمله کمبود خواب و خستگی بیش از حد برای غذا خوردن باشد.بدن شما هنگام شیردهی کالری بیشتری می‌سوزاند. اگر وزن خود را خیلی سریع کم کنید، ممکن است تولید شیر شما کاهش یابد. بنابراین، توصیه می‌شود تا زمانی که کودک شما حداقل ۲ ماهه نشده است، از کاهش شدید کالری برای بازگشت به وزن پیش از بارداری خودداری کنید.

حدود ۳ درصد از افرادی که زایمان می‌کنند به تیروئیدیت پس از زایمان مبتلا می‌شوند. این زمانی است که غده تیروئید، که نحوه استفاده بدن از انرژی را کنترل می‌کند، ملتهب می‌شود. گاهی این منجر به تیروئید بیش‌فعال (هیپرتیروئیدیسم) می‌شود. این امر می‌تواند با کاهش وزن همراه باشد. درمان ممکن است شامل بتا-بلاکرها، پردنیزون، یا هر دو باشد.

کاهش وزن سریع پس از مصرف داروهای ضدافسردگی

چندین داروی ضدافسردگی رایج با افزایش وزن مرتبط هستند. این موضوع یکی از دلایلی است که بسیاری از افراد، مصرف داروهای سلامت روان خود را متوقف می‌کنند. پزشکان ممکن است دارویی مانند توپیرامات را انتخاب کنند که با کاهش وزن قابل‌توجهی همراه است.

کاهش وزن سریع و سطح استروژن

اضافه‌وزن یا چاقی می‌تواند خطر ابتلا به برخی انواع سرطان سینه را افزایش دهد. چربی اضافی بدن ممکن است سطح استروژن و سایر هورمون‌ها را افزایش دهد، که می‌تواند خطر سرطان سینه را بالا ببرد. کاهش وزن می‌تواند سطح هورمون‌ها را کاهش دهد و همچنین خطر سرطان سینه گیرنده هورمونی مثبت را کم کند.

نکات کلیدی

مراقب رژیم‌های مد روز، طرح‌های سم‌زدایی، و معجون‌های جادویی باشید که وعده لاغری بدون هیچ تلاشی را می‌دهند. اگر چاقی سلامت شما را با خطر روبرو کرده است، کاهش وزن سریع ممکن است گزینه مناسبی باشد. با پزشک و متخصص تغذیه خود برای یک برنامه کاهش وزن که ممکن است شامل داروها، غذاهای سالم، و ورزش باشد، همکاری نزدیک داشته باشید.

سؤالات متداول درباره کاهش وزن سریع

چه چیزی می‌تواند باعث کاهش وزن سریع شود؟

کاهش وزن فوری و غیرقابل توضیح ممکن است ناشی از سرطان، دیابت، بیماری تیروئید، کرون، پارکینسون، HIV، سوءمصرف مواد، یا زوال عقل باشد. همچنین ممکن است نتیجه شرایط سلامت روان مانند افسردگی، اضطراب، یا اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD) باشد.

چه زمانی کاهش وزن نگران‌کننده است؟

اگر بدون تغییر در رژیم غذایی یا فعالیت بدنی خود، بیش از 4/5 کیلوگرم یا ۵ درصد از وزن بدنتان را در کمتر از یک سال از دست دادید، با پزشک خود مشورت کنید.

کاهش وزن سریع ناسالم چیست؟

کاهش بیش از یک کیلوگرم در هفته می‌تواند برای سلامتی شما تهدیدکننده باشد.

برای خرید آنلاین و کسب اطلاعات درباره انواع کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا۲۴ تماس بگیرید.