آپنه خواب چیست ؟

آپنه خواب یا وقفه تنفسی در خواب یک نارسایی پزشکی است که در آن تنفس به‌طور مکرر در طول خواب قطع و وصل می‌شود. اگر این بیماری درمان نشود، می‌تواند منجر به عوارض جدی مرتبط با کمبود اکسیژن در بدن شود. اگرچه آپنه خواب در بزرگسالان نسبتاً شایع در نظر گرفته می‌شود، اما مشورت با پزشک در صورت شک به وجود این بیماری بسیار مهم است. وقفه‌های مکرر در تنفس در حین خواب بدن را از اکسیژن مورد نیاز محروم می‌کند و در طول زمان ممکن است مشکلات سلامتی جدی ایجاد کند.

انواع مختلفی از آپنه خواب وجود دارد. در ادامه با این انواع، علل، علائم اصلی، و نحوه تشخیص و درمان آن‌ها توسط پزشک آشنا می‌شوید.

انواع آپنه خواب و علل آن

دو نوع اصلی و شناخته‌شده آپنه خواب عبارت‌اند از:

• آپنه خواب انسدادی (OSA)

• آپنه خواب مرکزی (CSA)

نوع سوم که کمتر رایج است، آپنه خواب پیچیده (CompSA) نام دارد.

آپنه خواب انسدادی (OSA)

شایع‌ترین نوع آپنه خواب است. در این حالت، انسدادی در مسیر هوایی فوقانی ایجاد می‌شود که مانع از تنفس طبیعی در هنگام خواب می‌شود. این انسداد ممکن است چندین بار در طول شب رخ دهد و به‌صورت جزئی یا کامل راه تنفسی را ببندد.

آپنه خواب مرکزی (CSA)

این نوع ناشی از اختلال در سیگنال‌های مغزی است که به بدن فرمان تنفس می‌دهند. برخلاف OSA، این نوع به دلیل انسداد فیزیکی نیست. CSA معمولاً موجب چرخه‌های متناوب کاهش یا توقف تنفس (هیپوپنه) و افزایش تنفس (هیپرپنه) می‌شود. CSA بیشتر در مردان و افراد مسن دیده می‌شود.

آپنه خواب پیچیده (CompSA)

این نوع شامل هر دو نوع OSA و CSA است. افرادی که به CompSA مبتلا هستند معمولاً سابقه OSA دارند، اما حین درمان ممکن است علائم CSA هم ظاهر شود. تشخیص و درمان این نوع آپنه می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

عوامل ایجاد آپنه خواب

عوامل خطر بسته به نوع آپنه خواب متفاوت‌اند.

عوامل ایجاد آپنه خواب انسدادی (OSA) شامل موارد زیر است:

• لوزه‌های بزرگ

• چاقی

• مشکلات هورمونی مانند بیماری تیروئید

• نارسایی قلبی

• فیبریلاسیون دهلیزی

• سکته مغزی

• خوابیدن به پشت

• مصرف الکل

• سیگار کشیدن

• مصرف آرام‌بخش‌ها

عوامل ایجاد آپنه خواب مرکزی (CSA) عبارت‌اند از:

• فیبریلاسیون دهلیزی

• بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)

• نارسایی احتقانی قلب

• فشار خون ریوی ایدیوپاتیک

• بیماری‌های بینابینی ریه

• بیماری‌های عصبی-تحلیل‌برنده

• نارسایی کلیوی

• آسیب‌های نخاعی

• سکته مغزی

• داروهایی مانند اپیوئیدها

OSA نیز خود یکی از عوامل خطر برای ابتلا به CompSA به شمار می‌رود.

علائم و نشانه های آپنه خواب

با وجود تفاوت در علل و عوامل ایجاد، انواع مختلف آپنه خواب علائم مشابهی دارند. یکی از استثناها خروپف بلند است که بیشتر در OSA دیده می‌شود. اطرافیان ممکن است متوجه خروپف شدید شما شوند یا ببینند که در خواب برای نفس کشیدن به خود می‌پیچید. سایر علائم احتمالی شامل موارد زیر است:

• بیدار شدن‌های مکرر در طول شب

• خواب‌آلودگی شدید در روز

• مشکل در تمرکز

• سردردهای صبحگاهی

• خستگی مفرط

عوارض احتمالی آپنه خواب

در صورت عدم درمان مناسب، آپنه خواب می‌تواند منجر به عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت شود. وقفه‌های مکرر در تنفس می‌تواند کیفیت خواب را کاهش دهد و موجب خواب‌آلودگی روزانه، تحریک‌پذیری، و کاهش تمرکز شود. همچنین آپنه می تواند خطر تصادفات رانندگی را افزایش می‌دهد.

در درازمدت، آپنه خواب ممکن است باعث بیماری‌های جدی‌تری شود از جمله:

• افسردگی

• دیابت

• فشار خون بالا

• سکته

• نارسایی قلبی

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

با وجود علائم و عوامل خطر، آپنه خواب ممکن است بدون علامت ظاهر شود. اگر خستگی یا خواب‌آلودگی غیرقابل توضیح دارید، باید با پزشک مشورت کنید. اگر در روز به‌شدت خواب‌آلود هستید و اطرافیان متوجه خروپف شدید یا احساس خفگی شبانه‌تان شده‌اند، این نیز نشانه‌ای برای ارزیابی آپنه خواب است و بهتر است برای بررسی به پزشک مراجعه نمایید.

تشخیص آپنه خواب

پزشک ممکن است برای تشخیص آپنه خواب:

• سابقه پزشکی و عوامل خطر را بررسی کند

• در مورد عادت‌های خواب و علائم احتمالی سؤال کند

• سایر شرایط را رد کند (مانند بیماری تیروئید)

• داروهای مصرفی شما را بررسی کند

در صورت شک به آپنه خواب، ممکن است پلی‌سومنوگرافی (مطالعه خواب) تجویز شود. این بررسی در طول شب انجام می‌شود و داده‌های زیر جمع‌آوری می‌شود:

• نرخ تنفس

• سطح اکسیژن خون

• ضربان قلب

• امواج مغزی

• حرکات عضلانی

گاهی پزشک از شما می‌خواهد اطلاعات خواب را در خانه ثبت کنید یا از دستگاه‌های پوشیدنی استفاده کنید.

درمان آپنه خواب

درمان اصلی آپنه خواب استفاده از دستگاه‌های فشار مثبت راه هوایی (PAP) است که در هنگام وقفه‌های تنفسی، اکسیژن را به بدن می‌رسانند. CPAP شایع‌ترین نوع آن است. در برخی افراد، پزشک ممکن است از BiPAP یا ASV استفاده کند. وسایل دهانی سفارشی نیز جایگزینی برای CPAP هستند. درمان جراحی نیز برای OSA وجود دارد مانند برداشتن لوزه، برداشت بافت‌های مسیر هوایی یا جلو کشیدن فک. در سال ۲۰۲۴، داروی Zepbound (تیرزپاتید) توسط FDA برای درمان OSA در افراد چاق تأیید شد؛ این اولین داروی تأییدشده برای آپنه خواب است. همچنین تغییر سبک زندگی مانند کاهش وزن، خوابیدن به پهلو، پرهیز از الکل، سیگار و داروهای آرام‌بخش بسیار مؤثر است.

برای مطالعه بیشتر درباره دستگاه بای پپ می توانید مقالات “دستگاه Bipap چیست ؟” و  “بای پپ Bipap چیست؟” را مطالعه نمایید.

برای مطالعه درباره دستگاه سی پپ (CPAP) می توانید مقاله “دستگاه سی پپ (CPAP) چیست و چگونه کار می‌کند؟“ را مطالعه نمایید.

زندگی با آپنه خواب

اگر به آپنه خواب مبتلا هستید، پیروی از برنامه درمانی و مراجعه منظم به پزشک اهمیت زیادی دارد. آزمایش خون و بررسی‌های دوره‌ای می‌توانند به تشخیص عوارض احتمالی کمک کنند. در صورت عدم درمان، آپنه خواب می‌تواند خطر مرگ‌ومیر بالایی داشته باشد. در یک مطالعه در سال ۲۰۰۸، خطر مرگ در افراد دارای اختلال تنفسی خواب شدیدتر، بیشتر بود.

سؤالات رایج درباره آپنه خواب

آیا آپنه خواب می‌تواند کشنده باشد؟
بله. ممکن است باعث تصادف، نارسایی قلبی یا سکته شود.

آیا آپنه خواب درمان دارد؟
روش‌های درمانی و تغییرات سبک زندگی می‌توانند علائم را بهبود ببخشند و خواب‌آلودگی را کاهش دهند.

جمع‌بندی

آپنه خواب اختلالی در تنفس در حین خواب است که می‌تواند منجر به عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت شود. CPAP رایج‌ترین درمان است، اما بسته به نوع و شدت، گزینه‌های دیگری هم وجود دارد. اگر علائمی مثل خروپف شدید، بیدار شدن‌های مکرر در شب، یا خواب‌آلودگی در روز دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید. برای کسب اطلاع و خرید آنلاین انواع کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا۲۴ تماس بگیرید.