آزمایش قند خون چیست؟

آزمایش قند خون روشی است که میزان قند یا گلوکز موجود در خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. پزشک ممکن است این آزمایش را برای تشخیص دیابت تجویز کند. همچنین، افرادی که به دیابت نوع ۱ یا ۲ مبتلا هستند از این آزمایش برای کنترل وضعیت خود استفاده می‌کنند.

دیابت نوع ۱ زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌هایی در بدن که مسئول تولید انسولین هستند، از بین بروند. دیابت نوع ۲ زمانی رخ می‌دهد که بدن نسبت به انسولین مقاوم می‌شود و دیگر آن را به‌طور مؤثر استفاده نمی‌کند. اگر هر دو نوع دیابت به‌خوبی کنترل نشوند، می‌توانند منجر به بالا رفتن قند خون شوند.

آزمایش قند خون نتایج فوری ارائه می‌دهد و اطلاعات زیر را در اختیار شما قرار می‌دهد:

• آیا سطح قند خون شما بالا یا پایین است؟
• آیا نیاز به تغییر رژیم غذایی یا برنامه ورزشی خود دارید؟
• آیا درمان دیابت شما مؤثر است؟
• آیا اهداف کلی درمان دیابت شما قابل دستیابی هستند؟

حتی اگر دیابت برای شما تشخیص داده نشده باشد، ممکن است پزشک این آزمایش را به عنوان بخشی از چکاپ روتین تجویز کند. همچنین ممکن است بخواهد بررسی کند که آیا شما دیابت یا پیش‌دیابت دارید، وضعیتی که در آن قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما هنوز به مرحله دیابت نرسیده. افراد ممکن است در صورت داشتن علائم دیابت یا برخی فاکتورهای خطر، نیاز به انجام این آزمایش داشته باشند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و خرید انواع دستگاه های تست قند خون، از فروشگاه دستگاه های تست قند خون بازدید نمایید.

برای مطالعه بیشتر درباره مدیریت و کنترل قند خون می توانید مقالات  “قند خون چیست و چگونه باید آن را مدیریت کرد؟“ و “راه‌های پیشگیری از ابتلا به قند خون” را مطالعه نمایید.

فاکتورهای خطر برای دیابت

دیابت نوع ۱:

احتمال ابتلا به دیابت نوع ۱ بیشتر است اگر:

• نوجوان یا کم‌سن‌تر باشید
• یکی از اعضای خانواده‌تان به دیابت مبتلا باشد
• ژن‌هایی داشته باشید که احتمال ابتلا به بیماری را افزایش دهند

دیابت نوع ۲:

خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ممکن است در شرایط زیر افزایش یابد:

• سن شما ۳۵ سال یا بیشتر باشد
• اضافه وزن داشته باشید
• فعالیت بدنی کافی نداشته باشید
• سابقه خانوادگی دیابت داشته باشید
• سابقه مقاومت به انسولین یا پیش‌دیابت داشته باشید
• سابقه دیابت بارداری یا تولد نوزاد با وزن بیش از ۴ کیلوگرم داشته باشید
• فشار خون بالا، تری‌گلیسیرید بالا یا کلسترول بالا داشته باشید
• سابقه سکته مغزی یا پرفشاری خون داشته باشید

عملکرد آزمایش قند خون چیست؟

پزشک ممکن است این آزمایش را برای بررسی احتمال ابتلا به دیابت یا پیش‌دیابت تجویز کند. این آزمایش میزان گلوکز خون را اندازه‌گیری می‌کند.برای افراد مبتلا به دیابت، آزمایش خانگی کمک می‌کند تا سطح قند خون خود را کنترل کنند. انجام آزمایش قند خون می‌تواند نشان دهد که آیا باید رژیم غذایی، فعالیت بدنی یا داروهای دیابت خود را تنظیم کنید.

• قند خون پایین (هیپوگلیسمی) اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به تشنج یا کما شود.
• قند خون بالا (هیپرگلیسمی) می‌تواند منجر به کتواسیدوز دیابتی شود؛ وضعیتی تهدیدکننده حیات که اغلب در دیابت نوع ۱ رخ می‌دهد. هیپرگلیسمی طولانی‌مدت خطر آسیب عصبی، بیماری‌های قلب، کلیه و چشم را افزایش می‌دهد.

برای مطالعه بیشتر درباره انواع آزمایش قند خون مقالات “انواع آزمایش قند خون“ را مطالعه نمایید.

تفاوت بین کتواسیدوز دیابتی و کتوز

• کتواسیدوز دیابتی زمانی رخ می‌دهد که قند خون بسیار بالا باشد و سطح کتون‌ها در بدن خطرناک شود.
• کتوز هنگامی رخ می‌دهد که بدن از چربی به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. این می‌تواند نتیجه یک رژیم غذایی بسیار کم‌کربوهیدرات یا روزه‌داری باشد.

انواع آزمایش قند خون

آزمایش قند خون به دو روش انجام می‌شود:

1. آزمایش خانگی با گلوکومتر: برای کنترل روزانه قند خون در افراد دیابتی. با سوراخ کردن پوست (معمولاً نوک انگشت)، نمونه خون گرفته و روی نوار آزمایش قرار داده می‌شود، سپس نوار در دستگاه قرار می‌گیرد.
2. آزمایش در مطب یا آزمایشگاه: توسط پزشک یا متخصص انجام شده و نمونه خون به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

پزشک معمولاً آزمایش قند خون ناشتا (FBS) را برای غربالگری دیابت تجویز می‌کند. همچنین ممکن است آزمایش A1C را درخواست کند که میانگین قند خون در ۹۰ روز گذشته را نشان می‌دهد. این آزمایش هم برای تشخیص و هم برای پایش کنترل دیابت استفاده می‌شود.

چه زمانی باید قند خون را آزمایش کرد؟

زمان و تعداد دفعات آزمایش بستگی به نوع دیابت و برنامه درمانی شما دارد.

دیابت نوع ۱:

اگر با انسولین چندباره یا پمپ انسولین درمان می‌شوید، باید موارد زیر را برای انجام آزمایش قند خون رعایت کنید:

• قبل از غذا یا میان‌وعده
• ۲ تا ۳ ساعت بعد از غذا
• قبل از خواب
• هنگام احساس علائم قند خون بالا یا پایین

قند خون بالا:

اگر احساس تشنگی شدید و نیاز مکرر به ادرار دارید، ممکن است نشانه قند خون بالا باشد. این وضعیت ممکن است نیاز به تغییر در برنامه درمانی داشته باشد. حتی اگر دیابت شما خوب کنترل شده اما همچنان علائم دارید، ممکن است نشانه بیماری یا استرس باشد.

ورزش و کنترل مصرف کربوهیدرات می‌تواند به کاهش قند خون کمک کند. در صورت بی‌تأثیر بودن، باید با پزشک مشورت کنید.

قند خون پایین:

علائم شامل:

• لرزش
• تعریق یا احساس سرما
• تحریک‌پذیری
• گیجی
• سرگیجه یا سبکی سر
• گرسنگی یا تهوع
• خواب‌آلودگی
• گزگز یا بی‌حسی در لب یا زبان
• ضعف
• خشم یا ناراحتی غیرعادی

علائم شدید مثل هذیان، تشنج یا بیهوشی می‌تواند نشانه شوک انسولینی باشد. اگر روزانه انسولین تزریق می‌کنید، درباره داروی تجویزی گلوکاگون از پزشک بپرسید. گاهی ممکن است قند خون پایین باشد ولی علائمی نشان داده نشود (هیپوگلیسمی بی‌علامت). در این صورت باید بیشتر آزمایش دهید.

بارداری:

برخی افراد در دوران بارداری دچار دیابت بارداری می‌شوند. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که هورمون‌ها در عملکرد انسولین اختلال ایجاد می‌کنند. پزشک ممکن است آزمایش مکرر قند خون را توصیه کند تا از حفظ سطح مناسب گلوکز خون اطمینان حاصل شود. دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان از بین می‌رود.

عدم نیاز به آزمایش روزانه:

اگر دیابت نوع ۲ دارید و درمان شما فقط شامل رژیم غذایی و ورزش است یا دارویی مصرف می‌کنید که باعث افت قند نمی‌شود، ممکن است نیازی به تست خانگی نداشته باشید.

نتایج آزمایش قند خون چه معنایی دارند؟

محدوده‌های طبیعی برای قند خون بسته به شرایط شما و زمان انجام آزمایش متفاوت‌اند:

پزشک ممکن است بسته به سابقه، مدت زمان ابتلا به دیابت، وجود عوارض، سن، بارداری و سلامت عمومی شما، محدوده هدف خاصی را مشخص کند. ردیابی منظم قند خون به شما در مدیریت بهتر دیابت کمک می‌کند. ثبت نتایج در دفتر یا برنامه موبایل می‌تواند مفید باشد. اگر سطح قند خون به‌طور مداوم بالا یا پایین باشد، ممکن است نیاز به تغییر برنامه درمانی با کمک پزشک داشته باشید.

نتایج تشخیصی

اگر نتایج شما نشان‌دهنده پیش‌دیابت یا دیابت باشد، پزشک می‌تواند برنامه درمانی مناسب را برای شما طراحی کند. برای اطلاعات بیشتر درباره انواع دستگاه ها و کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا24 تماس بگیرید.