بهترین قرص فشار خون چیست و چه زمانی باید مصرف شود؟

فشار خون یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در دنیاست که بی‌توجهی به آن مشکلات جدی و جبران‌ناپذیر مانند عارضه‌های قلبی، کلیوی و… را به همراه دارد. پیشگیری از عوارض این بیماری تنها با درمان به‌موقع امکان‌پذیر است و یکی از بهترین راهکارها برای درمان، استفاده از داروهای مخصوص مانند قرص فشار خون است. انواع قرص و دارو برای فشار خون، بسته به شرایط بیمار و برای کنترل فشار خون تجویز می‌شوند تا از عوارض خطرناک بالا یا پایین بودن فشار، جلوگیری کنند. در این مطلب به معرفی انواع این داروها و اثر آن‌ها در کنترل و مدیریت فشار خون می‌پردازیم.

درمان فشار خون با دارو

فشار خون، نیروی وارد شده از سمت خون به دیواره‌ رگ‌هاست که گاهی با افزایش یا کاهش غیرطبیعی مواجه شده و انواع بیماری فشار خون را ایجاد می‌کند. در مطلب فشار خون چیست، به‌طور مفصل در مورد این عارضه، انواع و مشکلات ابتلا به آن صحبت شده؛ مشکلاتی که در صورت عدم درمان به موقع، پیامدهای خطرناکی به همراه دارند. یکی از انواع داروهایی که برای بیماری فشار خون تجویز می‌شود، قرص‌ها هستند.

قرص فشار خون چیست؟

مصرف دارو، به‌ویژه قرص، یکی از راه‌های کنترل این بیماری و پیشگیری از عوارض آن است. قرص‌های فشار خون با مکانیسم‌های مختلف از جمله کنترل ضربان قلب، گشاد کردن عروق خونی، کاهش حجم مایعات بدن و… به درمان این بیماری کمک می‌کنند. این داروها خطر عارضه‌های جدی ناشی از فشار خون مانند حمله قلبی یا سکته را کاهش داده و به سلامت کلی بدن کمک می‌کنند.

یکی از نکات مهمی که در مورد مصرف انواع قرص برای بیماری فشار خون باید در نظر داشت، استفاده از این داروها تنها با تجویز پزشک است. به‌عبارتی مصرف قرص و دیگر داروهای فشار خون به همه افراد توصیه نمی‌شود و تنها باید توسط پزشک و بعد از انجام آزمایشاتی مانند آزمایش خون، ادرار، نوار قلب و… تجویز شود.

اسم قرص فشار خون

قرص‌هایی که برای درمان فشار خون تجویز می‌شوند، انواع مختلفی داشته و با اسامی متنوعی در بازار عرضه می‌شوند. همان‌طور که گفته شد، بعضی مدل‌های قرص فشار خون باعث کاهش ضربان قلب شده و برخی وضعیت رگ‌ها را برای گردش بهتر خون تغییر می‌دهند و از این طریق به کنترل فشار کمک می‌کنند. درنتیجه آشنایی با نام این قرص‌ها به تنهایی کافی نیست و جهت مصرف صحیح باید در مورد مکانیسم عمل و تاثیر هرکدام نیز اطلاعات کافی داشته باشید.

به‌عبارت دیگر، تجویز یک دارو برای فشار خون به جز اسم و ویژگی‌های دارو به مسائل دیگری مانند وضعیت سلامتی بیمار، سن، مشکلات و بیماری‌های زمینه‌ای، حساسیت‌های دارویی و… هم بستگی دارد. برای مثال، فردی که همزمان به آسم و فشار خون مبتلاست باید از مصرف مسدودکننده‌های بتا خودداری کند؛ زیرا این داروها باعث تشدید مشکلات تنفسی می‌شوند. همچنین در بیماران مبتلا به یبوست، مصرف مسدودکننده‌های کلسیم ممنوع است.

انواع قرص فشار خون از نظر کلاس‌ دارویی

کمی قبل گفتیم که انواع مختلفی از قرص و داروها وجود دارند که توسط پزشک برای کنترل فشار خون تجویز می‌شوند. این داروها از نظر کلاس دارویی به چند دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از:

مهارکننده‌های ACE

این داروها با جلوگیری از فعالیت آنزیم مبدل آنژیوتانسین، میزان آنژیوتانسین را در بدن کاهش داده و به باز و شل‌تر شدن رگ‌های خونی کمک می‌کنند. از عوارض شایع این گروه از داروهای فشار خون می‌توان به سرفه خشک و بروز بثورات پوستی اشاره کرد. کاپتوپریل، انالاپریل و لیزینوپریل چند نمونه از داروهایی هستند که در این گروه قرار می‌گیرند.

انواع قرص فشار خون مسدودکننده‌ گیرنده آنژیوتانسین II

نوع دیگری از داروهای فشار خون با مهار مستقیم اثر آنژیوتانسین، باعث گشاد و شل شدن عروق می‌شوند. سرگیجه و احساس گیجی، به‌ویژه بعد از تغییر حالت از نشسته یا خوابیده به ایستاده، از عوارض متداول این گروه از داروهاست که قرص فشار خون لوزارتان و والزارتان از نمونه آن‌ها هستند.

آلفابلاکرها

این گروه از داروهای فشار خون با اثرگذاری بر گیرنده‌های آلفا، باعث شل شدن دیواره رگ‌ها و عضلات بعضی از اندام‌های بدن مانند مثانه و پروستات می‌شوند. سرگیجه هنگام تغییر وضعیت بدن  مانند بلند شدن یکی از عوارض رایج داروهایی است که در دسته آلفابلاکرها قرار می‌گیرند.

بتابلاکرها

بتا بلاکرها که با نام مسدودکننده‌های بتا هم شناخته می‌شوند، با مهار اثر هورمون آدرنالین، ضربان قلب را کاهش داده و به کنترل فشار خون کمک می‌کنند. به‌عنوان چند مورد از داروهای شناخته‌شده در این دسته می‌توان به آنتولول و پروپرانولول اشاره کرد.

مسدودکننده‌های کانال کلسیم

بعضی از داروهای فشار خون با مسدود کردن کانال‌های کلسیم به کنترل این عارضه کمک می‌کنند. با مصرف این داروها عروق و رگ‌های خونی شل شده و ضربان قلب کاهش پیدا می‌کند. البته مصرف این داروها عوارضی هم دارد که شایع‌ترین آن‌ها ورم مچ پا، یبوست، سردرد یا سرگیجه و تپش قلب هستند. چند داروی معروف مانند آملودیپین و فلودیپین در این دسته قرار می‌گیرند.

آگونیست‌های مرکزی

این گروه از داروهای فشار خون با اثرگذاری بر پیام‌های عصبی در مغز، باعث کاهش ضربان قلب و گشاد شدن عروق می‌شوند. خشکی دهان، یبوست و خواب‌آلودگی از عوارض شایع مصرف این گروه از داروها مانند کلونیدین و گوانفاسین است.

دیورتیک‌ یا ادرارآورها

از دیگر انواع کلاس‌های دارویی برای درمان فشار خون می‌توان به دیورتیک‌ها که با نام ادرارآور هم شناخته می‌شوند، اشاره کرد.این داروها با افزایش دفع مایعات از طریق ادرار، حجم خون را کم کرده و فشار وارد بر دیواره رگ‌ها را کاهش می‌دهند. بسیاری از بیماران داروهای این دسته را با عنوان قرص آب هم می‌شناسند. تکرر ادرار، تشنگی و سرگیجه از عوارض رایج این گروه است که از داروهای معروف آن نیز می‌توان به فوروزماید و هیدروکلروتیازید اشاره کرد.

قرص برای فشار خون پایین

قرص فشار خون، تنها برای کاهش فشار نیست و در مواردی که فرد دچار افت فشار باشد هم نوع مناسب آن توصیه می‌شود. کم آبی شدید بدن، ابتلا به مشکلات و اختلالات قلبی و عارضه‌هایی از جمله کم‌کاری تیروئید، چند دلیل رایج برای افت فشار هستند که با کنترل آن‌ها می‌توان میزان فشار را مدیریت کرد. بااین‌حال در مواردی که نیاز به مصرف داروی خاص باشد، پزشک قرص‌های زیر را با دوز مناسب تجویز می‌کند:

• فلودروکورتیزون: این دارو با هدف کنترل میزان مایعات و سدیم در بدن تجویز می‌شود و در درمان فشار خون پایین ناشی از کم‌آبی موثر است.
• میدودرین: از دیگر داروهایی که در شرایط افت شدید فشار خون تجویز می‌شود، می‌توان به میدودرین اشاره کرد.
• پیریدوستیگمین: این دارو با تقویت عضلات، به افزایش فشار خون کمک می‌کند و مانع عوارض رایج فشار خون پایین مانند بی‌حالی می‌شود.
• اریتروپویتین: در صورتی‌که افت فشار خون به‌دلیل کم‌خونی باشد، این دارو توصیه می‌شود تا با افزایش تعداد سلول‌های خون، فشار بیشتر شود.

علاوه بر موارد گفته‌شده، داروهای ضدعفونی غیراستروئیدی و کافئین‌ها نیز برای افزایش فشار خون توصیه می‌شوند. گروه اول مخصوص بیمارانی است که در اثر عفونت به افت فشار مبتلا شده‌اند و کافئین‌ها نیز با تحریک سیستم عصبی مرکزی باعث بالا رفتن موقت فشار می‌شوند.

رایج‌ترین قرص و داروهای فشار خون

همان‌طور که گفتیم مصرف منظم قرص به مبتلایان فشار خون کمک می‌کند که سطح فشار خود را در میزان نرمال نگه دارند و خطر ابتلا به بیماری‌های ناشی از پرفشاری را کاهش دهند. قرص‌های فشار خون، به جز بالا بردن فشار، انواع دیگری هم دارند که عبارتند از:

قرص فشار خون بالا

قرص فشار خون بالا برای بیمارانی که دچار پرفشاری یا فشار خون بالا هستند، تجویز می‌شود. ترکیبات این داروها فشار خون را کاهش داده و از بروز مشکلات ناشی از آن جلوگیری می‌کنند. تجویز دارو در شرایط فشار خون بالا زمانی انجام می‌شود که فشار بیمار با روش‌های غیر دارویی قابل کنترل نباشد یا بیمار سابقه مشکلاتی مانند سکته مغزی یا قلبی داشته باشد. قرص‌های فشار خون بالا، تنوع زیادی دارند که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

قرص فشار خون لوزارتان

لوزارتان یکی از داروهای کاهش فشار خون است که در گروه مسدودکننده‌های آنژیوتاسین قرار دارد. این دارو با شل کردن عروق خونی، فشار وارد شده به قلب را کاهش داده و به جریان بهتر خون کمک می‌کند و از این طریق فشار را کاهش می‌دهد.

لوزارتان معمولا برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا توصیه می‌شود تا سطح فشار خود را به میزان طبیعی نزدیک کنند، به‌علاوه لوزارتان از کلیه‌ها در برابر آسیب و مشکلات ناشی از دیابت محافظت کرده و در مبتلایان به بزرگی قلب هم خطر سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

قرص فشار خون والسارتان

یکی دیگر از داروهایی که برای کاهش فشار خون توصیه می‌شود، قرص والسارتان است. این دارو هم در دسته مهارکننده‌های آنژیوتانسین قرار دارد و از طریق گشاد کردن عروق به کاهش فشار کمک می‌کند. به‌عبارت دیگر با مصرف این دارو، پمپاژ خون توسط قلب به شکل بهتری انجام شده و سطح فشار تنظیم می‌شود.

هرچند بیشتر افراد والسارتان را برای کنترل و کاهش فشار خون استفاده می‌کنند، اما در موارد دیگری هم می‌توان از خواص این دارو بهره‌مند شد. بهبود شرایط قلب بعد از تجربه حمله و کاهش خطر مرگ زودرس و محافظت از کلیه‌ها در بیماران دیابتی، چند دلیل دیگر تجویز این دارو هستند.

قرص فشارخون والزومیکس

قرص فشار خون والزومیکس یکی دیگر از داروهایی است که برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا تجویز می‌شود. این دارو ترکیبی از دو قرص معروف آملودیپین و والسارتان بوده و با بهره‌مندی از خواص هر دو دارو، اثر بیشتری در درمان و کنترل فشار خون دارد.

قرص والزومیکس به کاهش و تنظیم فشار خون در بیماران کمک می‌کند. این دارو در برخی موارد برای کودکان و سالمندان هم تجویز می‌شود، اما مصرف آن در هر سنی باید تحت نظر پزشک و با نسخه تخصصی انجام شود. مانند بسیاری از داروهای فشار خون، والزومیکس هم به جز کاهش فشار در درمان و کنترل نارسایی قلبی و محافظت از کلیه‌ها کاربرد دارد.

قرص فشار خون آملودیپین

آملودیپین نوعی داروی خوراکی از گروه مسدودکننده‌های کانال کلسیم است که برای کنترل فشار خون بالا و درمان آنژین صدری یا درد قفسه سینه تجویز می‌شود. این دارو با شل و گشاد کردن رگ‌های خونی، عبور خون را آسان‌تر کرده و با کاهش فشار واردشده به قلب، به بهبود عملکرد آن کمک می‌کند.

رایج‌ترین شکل تجویز این دارو به‌صورت قرص خوراکی است که باید یک بار در روز همراه با غذا یا بدون غذا مطابق دستور و توصیه پزشک مصرف شود. در برخی از بیماران، مصرف این دارو باعث بروز عوارضی مانند ضربان نامنظم قلب، احساس گرما، سختی تنفس، تاری دید و… می‌شود که در صورت بروز هرکدام از آن‌ها باید فورا به پزشک مراجعه کرد.

قرص فشار لیزینوپریل

از دیگر داروهای موثر در کنترل و کاهش فشار خون می‌توان به لیزینوپریل اشاره کرد. این دارو نیز در دسته مهارکننده‌های آنژیوتانسین قرار دارد و برای مشکلات مختلفی تجویز می‌شود که فشار خون بالا یکی از آن‌هاست.

نارسایی قلبی و مشکلات کلیوی از دیگر دلایل تجویز این قرص فشار خون هستند. مصرف این دارو به بیمارانی که به چربی خون یا کلسترول بالا مبتلا هستند، توصیه نمی‌شود. همچنین زنان باردار یا شیرده نیز صرفا با تجویز و تایید پزشک، قادر به مصرف این دارو هستند.

قرص فشار خون عصبی

فشار خون گاهی ناشی از مشکلات عصبی مانند استرس و اضطراب است که در این صورت باید داروهای مناسب این وضعیت تجویز شود. یکی از گزینه‌های درمانی پزشکان برای کنترل فشار عصبی، پروپرانولول است. این دارو از گروه بتابلوکرهاست و با کاهش اثر هورمون‌های استرس بر سیستم قلب و عروق، به تنظیم ضربان قلب و پایین آوردن فشار خون کمک می‌کند.

علاوه بر این، در برخی شرایط ممکن است داروهای ضداضطراب مانند آلپرازولام یا داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مثل سیتالوپرام هم برای کاهش تنش‌های عصبی تجویز شوند. بااین‌حال باید به این نکته توجه داشت که انتخاب داروی مناسب باید با توجه به وضعیت هر فرد و صرفا زیر نظر پزشک انجام شود؛ چراکه مصرف خودسرانه این داروها می‌تواند به مشکلات جدی تبدیل شود.

عوارض مصرف قرص برای درمان فشار خون چیست؟

داروهای کنترل فشار خون با وجود تاثیر قابل توجهی که در پیشگیری از مشکلات قلبی و عروقی دارند، گاهی در برخی افراد باعث بروز عوارض جانبی می‌شوند. نوع و شدت این عوارض به مسائل مختلفی مانند نوع دارو، دوز مصرفی، شرایط بدن بیمار و… بستگی دارد. نکته مهمی که در اینجا باید به آن اشاره کرد، اهمیت آشنایی با این عوارض و علائم آن‌ها، برای کنترل به موقع مشکلات و مراجعه سریع‌تر به پزشک جهت انجام اقدامات لازم است. چند عارضه‌ای که احتمال بروز آن‌ها در اثر مصرف قرص فشار خون وجود دارد، عبارتند از:

• سرفه خشک (بیشتر در مهارکننده‌های ACE مانند لیزینوپریل دیده می‌شود)
• احساس گیجی یا ضعف عمومی (در اغلب گروه‌های دارویی، مخصوصاً در شروع مصرف)
• تورم در ناحیه مچ پا (در مصرف مسدودکننده‌های کانال کلسیم مانند آملودیپین)
• یبوست (که در مصرف وراپامیل بیشتر گزارش می‌شود)
• افزایش پتاسیم خون (در داروهای گروه ACE و ARB مانند لوزارتان و والسارتان)
• کاهش تعداد ضربان قلب (در بتابلوکرهایی مانند متوپرولول)
• آسیب یا افت عملکرد کلیه (به‌ویژه در مصرف طولانی‌مدت یا در بیماران با مشکلات کلیوی)
• اختلال در عملکرد جنسی یا کاهش میل جنسی (در برخی بتابلوکرها)
• واکنش‌های آلرژیک یا آنژیوادم (نادر ولی جدی، در بعضی از مهارکننده‌های ACE)

در صورت بروز هر یک از این نشانه‌ها، لازم است فورا به پزشک مراجعه کنید تا در صورت لزوم مقدار مصرف تغییر کرده یا داروی دیگری جایگزین شود.

بهترین زمان مصرف قرص مخصوص فشار خون

یکی از نکات مهمی که در مورد مصرف داروهای فشار خون، به‌ویژه قرص باید در نظر داشت، استفاده به‌موقع از دارو برای اثرگذاری بیشتر است. در گذشته توصیه می‌شد که قرص‌های فشار خون ابتدای روز مصرف شوند، به‌همین دلیل بسیاری از افراد صبح‌ها بعد از اندازه‌گیری فشار، داروی خود را مصرف می‌کنند. امروزه اما ثابت شده که مصرف داروهای فشار خون، به‌ویژه داروهایی که اثر کاهش فشار دارند، شب‌ها نتیجه‌بخش‌تر است.

البته باید این موضوع را در نظر داشت که مصرف این داروها در صبح یا حتی ظهر نیز مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند، اما بر اساس یافته‌های اخیر، زمان شب برای بسیاری از بیماران مناسب‌تر است. با‌این‌حال، برخی از داروهای فشار خون به دلایل مشخص باید در زمان‌های دیگری مصرف شوند که در این زمینه باید به توصیه پزشک توجه کرد.

عوارض قطع داروهای فشار خون

در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که مصرف قرص فشار خون و قطع آن تنها باید با توصیه پزشک انجام شود. متوقف کردن ناگهانی داروهای کنترل فشار خون اقدامی پرخطر است که باعث بروز مشکلات جدی می‌شود. این داروها برای تنظیم فشار خون و پیشگیری از عوارض خطرناکی مانند سکته قلبی و مغزی تجویز می‌شوند و حذف ناگهانی آن‌ها واکنش‌های شدیدی به همراه  دارد.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای قطع ناگهانی این داروها، افزایش سریع و کنترل‌نشده فشار خون است. این وضعیت با علائمی مانند سردرد شدید، سرگیجه و تپش قلب مشخص می‌شود و در موارد حاد حتی خطر سکته مغزی را افزایش می‌دهد. در مواردی فرد با این کار دچار بحران فشار خون می‌شود که شرایطی اورژانسی بوده و نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است.

سخن پایانی

فشار خون عارضه‌ای خطرناک است و درمان به‌موقع آن از بروز مشکلات جدی جلوگیری می‌کند. یکی از اقدامات درمانی برای کنترل عوارض این بیماری، مصرف داروهای خوراکی مانند قرص‌های فشار خون است که انواع مختلفی داشته و با مکانیسم‌های متفاوتی به کنترل فشار کمک می‌کنند. این داروها تنها باید با تشخیص پزشک مصرف شوند و قطع مصرف آن‌ها نیز نیاز به تایید و توصیه متخصصان دارد؛ چراکه بالا رفتن مجدد فشار خون پس از قطع دارو، آسیب به قلب و کلیه‌ها را تشدید کرده و احتمال بروز سکته‌های قلبی و مغزی را بیشتر می‌کند.