نحوه تنظیم یا کالیبره کردن ترازوی دیجیتال
وقتی عددی که ترازوی دیجیتال نشان میدهد با واقعیت همخوانی ندارد، نتیجه اندازهگیری میتواند کاملا گمراهکننده باشد. این مشکل در محیطهای آزمایشگاهی، فروشگاهی یا حتی استفادههای خانگی باعث ایجاد خطا در تصمیمگیری و محاسبات میشود. بسیاری از کاربران زمانی متوجه این مسئله میشوند که وزن یک جسم در چند بار اندازهگیری متفاوت نمایش داده میشود. در چنین شرایطی، دانستن روش صحیح کالیبره کردن ترازوی دیجیتال اهمیت زیادی پیدا میکند؛ چون با انجام کالیبراسیون در زمان مناسب میتوان دقت دستگاه را بازیابی کرد و از بروز خطاهای اندازهگیری جلوگیری نمود.
انواع روشهای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال
کالیبراسیون ترازو به شیوههای گوناگونی انجام میشود و انتخاب هر روش به نوع ترازو، نحوه استفاده از آن و استانداردهای مورد نظر بستگی دارد.
کالیبراسیون داخلی چیست؟
کالیبراسیون داخلی فرایندی است که در آن ترازوی دیجیتال با استفاده از وزنه مرجعی که داخل دستگاه قرار دارد، تنظیم و اصلاح میشود. در این روش کاربر بدون نیاز به وزنههای خارجی، تنها با فعال کردن برنامه کالیبراسیون میتواند دقت اندازهگیری دستگاه را بازگرداند. این نوع کالیبراسیون بیشتر در ترازوهای آزمایشگاهی پیشرفته به کار میرود و از مهمترین مزایای آن میتوان به کاهش خطای انسانی، اجرای آسان و امکان انجام سریع کالیبراسیون در شرایطی مانند تغییر دما یا جابهجایی دستگاه اشاره کرد.
کالیبراسیون خارجی چیست؟
کالیبراسیون خارجی به تنظیم ترازو با استفاده از وزنههای مرجع استانداردی گفته میشود که خارج از دستگاه قرار دارند. در این روش وزنهای با جرم مشخص و کالیبره شده روی صفحه ترازو گذاشته میشود و دستگاه بر اساس آن تنظیم میگردد. این شیوه معمولا در ترازوهای سادهتر یا در شرایطی که دقت بسیار بالا لازم است مورد استفاده قرار میگیرد. در این نوع کالیبراسیون، صحت نتیجه به کیفیت وزنه مرجع، شرایط محیطی و میزان مهارت کاربر وابسته است.
کالیبراسیون دستی و نرمافزاری چیست؟
در برخی شرایط اپراتور میتواند به صورت دستی یا با استفاده از نرمافزارهای مخصوص تنظیمات مورد نیاز را اعمال کند. این روش بیشتر در ترازوهای صنعتی یا نیمه حرفهای مورد استفاده قرار میگیرد.
در کالیبراسیون ترازو خارجی چه مواردی بررسی میشوند؟
هنگام کالیبراسیون ترازو موارد زیر را با دقت زیادی بررسی کنید:
- عدم قطعیت اندازهگیری:
با توجه به ظرفیت دستگاه، یک وزنه مناسب برای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال انتخاب کرده و با استفاده از آن 10 بار اندازهگیری انجام دهید و نتایج را ثبت کنید. مقدار عدم قطعیت با ضرب کردن انحراف استاندارد در عدد 3 و سپس تقسیم آن بر جرم واقعی وزنه محاسبه میشود. این مقدار معمولا نباید بیشتر از 0.1٪ باشد.
- بررسی عملکرد:
چند وزنه استاندارد متناسب با ظرفیت ترازو و در جرمهای مختلف انتخاب کنید و جرم هر کدام را با ترازو اندازهگیری کنید. اختلاف بین جرم واقعی وزنه و عددی که ترازو نشان میدهد، نباید از 0.1٪ بیشتر باشد؛ در غیر این صورت ترازو به درستی کالیبره نشده است.
- دریفت:
یک وزنه با جرم مشخص را انتخاب کرده و 10 بار اندازهگیری انجام دهید. سپس تغییرات به دست آمده در نتایج را بررسی کنید. اختلاف ایجاد شده پس از هر بار اندازهگیری نباید از محدوده 0.2± بیشتر شود.
هر چند وقت یکبار ترازو را کالیبره کنیم؟
زمان مناسب برای کالیبراسیون به میزان استفاده و جابهجایی دستگاه بستگی دارد. به طور کلی اگر از ترازو به صورت روزانه برای وزنگیری استفاده میشود، بهتر است ماهی یکبار آن را کالیبره کنید. در صورتی که استفاده از ترازو معمولی باشد و فقط چند بار در هفته انجام شود، انجام کالیبراسیون هر 2 تا 3 ماه یکبار کافی خواهد بود.
با این حال پس از هر بار جابهجایی یا تعویض باتریها، مشاهده خطا در نمایش وزن، تغییر محسوس دما یا رطوبت محیط و زمانی که در روند اندازهگیری اختلافهای تکراری دیده میشود، بهتر است دستگاه را بلافاصله کالیبره کنید. در این وضعیت دقت اندازهگیری برای رژیم غذایی مناسب فشار خون و یا هر فعالیت مهم دیگری حفظ خواهد شد.
مراحل کالیبره کردن ترازوی دیجیتال (گام به گام)
فرآیند کالیبره کردن ترازوی دیجیتال برای انواع این تجهیزات تقریبا مشابه است و تنها ممکن است نام دکمهها یا ترتیب مراحل کمی تفاوت داشته باشد. برای انجام کالیبراسیون به یک یا چند وزنه استاندارد نیاز دارید که وزن آنها متناسب با ظرفیت و دقت ترازو باشد. این وزنهها معمولا دارای گواهی استاندارد بوده و از فولاد ضدزنگ یا برنج ساخته میشوند. استفاده از وزنههای نامناسب یا غیر استاندارد میتواند باعث ایجاد خطا در فرآیند کالیبراسیون شود.
آماده سازی ترازو و محیط
پیش از شروع کالیبراسیون، مطمئن شوید که ترازو روی سطحی صاف، پایدار و بدون لرزش قرار دارد. محیط اطراف نیز باید بدون جریان هوا، گردوغبار و تغییرات ناگهانی دما باشد. دستگاه را روشن کنید و چند دقیقه صبر کنید تا قطعات داخلی آن گرم شده و به حالت پایدار برسند. بسیاری از ترازوهای دقیق پس از روشن شدن، یک مرحله خودآزمایی (Self‑Test) را انجام میدهند که باید تا پایان آن منتظر بمانید.
ورود به حالت کالیبراسیون
این مرحله بسته به مدل ترازو ممکن است متفاوت باشد. معمولا دکمهای با عنوان CAL، FUNC یا MODE وجود دارد که با نگه داشتن آن برای چند ثانیه، دستگاه وارد حالت کالیبراسیون میشود. در بعضی مدلها نیز لازم است هنگام روشن کردن دستگاه یکی از دکمهها را نگه دارید. پس از فعال شدن این حالت، معمولا روی نمایشگر عبارتی مانند «CAL» یا «ZERO» دیده میشود.
تنظیم نقطه صفر برای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال
بعد از ورود به حالت کالیبراسیون، ابتدا باید صفر ترازو تنظیم شود. در این مرحله نمایشگر نشان میدهد که کفه ترازو باید خالی باشد. اطمینان حاصل کنید هیچ وزنی روی کفه قرار ندارد و سپس دکمه مربوطه، که معمولا «ZERO» یا «ENTER» است، را فشار دهید تا نقطه صفر ثبت شود.
قرار دادن وزنه کالیبراسیون
در این مرحله کالیبره کردن ترازوی دیجیتال، دستگاه مقدار وزنی را که باید روی کفه قرار دهید نمایش میدهد. برای مثال ممکن است عدد «100g» روی صفحه ظاهر شود. در این صورت باید وزنه کالیبراسیون استاندارد با همان وزن را با دقت در مرکز کفه ترازو قرار دهید و مطمئن شوید که وزنه به شکل متعادل روی کفه قرار گرفته است.
تایید وزن برای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال
پس از قرار دادن وزنه، ترازو وزن اعمال شده را با مقدار نمایش داده شده مقایسه و محاسبه میکند. در برخی مدلها لازم است دکمه تایید مانند «ENTER» یا «PRINT» را فشار دهید. سپس دستگاه وزن را پردازش کرده و تنظیمات لازم را انجام میدهد. در پایان ممکن است پیامی مانند «PASS» یا «END» روی نمایشگر ظاهر شود که نشان دهنده موفقیتآمیز بودن کالیبراسیون است.
پایان کالیبراسیون
پس از نمایش پیام موفقیت، وزنه کالیبراسیون را از روی کفه بردارید. ترازو به حالت عادی بازمیگردد و آماده استفاده خواهد بود. برای اطمینان بیشتر بهتر است یکبار دیگر با استفاده از وزنههای کالیبراسیون یا وزنههایی با وزن مشخص، عملکرد ترازو را بررسی کنید تا از دقت آن مطمئن شوید.
کالیبره کردن ترازوی دیجیتال یا ریست کردن؟
بیشتر دستگاههای اندازهگیری وزن، خطاها و مشکلات فنی را از طریق صفحه نمایش به کاربر اطلاع میدهند. با این حال، برخی مشکلات ممکن است توسط دستگاه تشخیص داده نشوند. برای مثال اگر زمانی که هیچ شیئی روی ترازو قرار ندارد، عددی روی نمایشگر دیده شود، لازم است دستگاه ریست شود. همچنین اگر هنگام وزنکردن اجسام، عدد نمایش داده شده به طور ناگهانی و غیرعادی تغییر کند، ریست کردن ترازو میتواند به برطرف شدن این مشکل کمک کند.
ضمنا زمان برنامه ریزی برای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال، به این مسئله هم توجه کنید که گاهی کاربران متوجه میشوند دقت دستگاه کاهش یافته است. اگر وزنی که ترازو نشان میدهد با نتیجه سایر ترازوها همخوانی نداشته باشد، انجام کالیبراسیون میتواند این مشکل را برطرف کند. علاوه بر این موارد، در صورتی که با فشردن دکمه خاموش، دستگاه خاموش نشود هم ریست کردن آن ضروری است.
کالیبراسیون ترازوی دیجیتال در خانه
اگرچه استفاده از وزنههای استاندارد کالیبراسیون بهترین و توصیه شدهترین روش است، اما میتوان با برخی وسایل معمولی در خانه نیز تا حدی این کار را انجام داد.
استفاده از سکه برای کالیبره کردن ترازوی دیجیتال
در صورتی که به وزنههای استاندارد دسترسی ندارید، میتوانید از سکهها به عنوان وزنه مرجع استفاده کنید. البته باید در نظر داشت که دقت این روش نسبت به استفاده از وزنههای کالیبره شده کمتر است. اما استفاده از سکهها نسبت به خرید وزنههای کالیبراسیون هزینه بسیار کمتری دارد.
البته زمان استفاده از این روش به یاد داشته باشید که:
- ممکن است وزن سکهها در طول زمان تغییر کند و باعث کاهش دقت کالیبراسیون شود.
- برای استفاده از سکه به عنوان مرجع، باید وزن دقیق هر سکه مشخص باشد و دسترسی به این اطلاعات همیشه ساده نیست.
کالیبره کردن ترازو با استفاده از بطری آب
یکی دیگر از روشهای ساده این است که بطری را با مقدار مشخصی آب پر کرده و از آن به عنوان وزنه مرجع استفاده کنید. البته باید به حجم آب و وزن بطری دقت داشته باشید. این روش بسیار آسان است و به ابزار خاصی نیاز ندارد. ضمن اینکه بطری آب تقریبا در همه خانهها پیدا میشود. البته ممکن است حجم آب یا وزن بطری کاملا دقیق نباشد و در نتیجه دقت شما در کالیبره کردن ترازوی دیجیتال هم کاهش پیدا کند.
جمع بندی
در نهایت، کالیبره کردن ترازوهای دیجیتال یکی از مهمترین اقداماتی است که برای حفظ دقت اندازهگیری باید به طور منظم انجام شود. توجه به زمان مناسب کالیبراسیون، رعایت مراحل صحیح و استفاده از وزنه استاندارد میتواند از بروز خطاهای اندازهگیری جلوگیری کند و عملکرد دستگاه را در سطح مطلوب نگه دارد. همچنین اگر قصد تهیه ترازوهای دقیق و باکیفیت را دارید، میتوانید امکانات فروشگاه اینترنتی شفا 24، مانند ارسال به سراسر ایران و تضمین اصالت کالا را در نظر داشته باشید.
