مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز چقدر است؟
یکی از مشکلات خانوادههایی که به تازگی بیمار بستری در بخش مراقبتهای ویژه و یا مبتلا به COPD را ترخیص کردهاند، میزان و مدت زمان اکسیژن تراپی در خانه است. زیرا نسبت به مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز دچار سردرگمی میشوند. با توجه به اهمیت میزان مصرف اکسیژن در برخی بیماران، کم بودن یا زیادهروی در آن میتواند خطراتی را به همراه داشته باشد. از این رو، استفاده از دستورالعملهای معتبر و بهکارگیری یک چهارچوب درست، حیاتی است. در ادامه، به بررسی علمی و دقیق مدت زمان استفاده از این دستگاه و میزان اکسیژن قابل مصرف، طبق توصیه پزشکان و یافتههای علمی خواهیم پرداخت.
چرا مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز اهمیت دارد؟
تعیین مدت و میزان استفاده از اکسیژن تولید شده توسط دستگاه اهمیت زیادی برای بیماران دارد. کم بودن این زمان باعث ایجاد هیپوکسمی و یا افزایش مشکلات قلبی ریوی خواهد شد. از طرفی، بیشتر بودن این زمان نیز با خطر اکسیژن توکیستی همراه است. این تغییر در میزان اکسیژن مصرفی باعث سردرگمی خانوادههای بیماران میشود.
بازه زمانی درست میتواند اثربخشی درمان را افزایش دهد. به همین دلیل از عوامل تعیینکننده در بهبودی بیماریهای مزمن ریوی محسوب میشود. طبق شواهد علمی، هرگونه تغییر در مدت زمان مصرف، کمتر یا بیشتر شدن آن میتواند اثرات جدی روی سلامت و کیفیت زندگی بیماران برجای بگذارد.
استفاده از دستگاه اکسیژن ساز و تأثیر آن روی سلامت بیماران
اکسیژن تراپی و استفاده از دستگاه اکسیژن در مدت زمان معین، از عوامل اصلی در بهبود بیماران مختلف از جمله بیماران ریوی مزمن، فیبروز ریوی و نارسایی تنفسی محسوب میشود.
این دستگاه از طریق جداسازی اکسیژن از هوای اطراف، باعث ایجاد یک جریان غنی از اکسیژن میشود که روی بهبود کیفیت زندگی بیماران اثرات چشمگیری دارد. مهمترین پرسش بیماران و خانوادههای آنها این است که چه مدت باید از این دستگاه استفاده نمود؟ مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز به نیاز بیمار، وضعیت بالینی فرد، نوع دستگاه مورد استفاده و دیگر توصیهها بستگی دارد.
انواع دستگاههای اکسیژنساز و محدودیتهای عملکردی در مدت زمان استفاده
یکی از عوامل مهم در تعیین مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز، نوع دستگاه و فناوری ساخت آن است. هرچند دستگاههای اکسیژنساز در مدلها و با ظرفیتهای متنوعی تولید میشوند تا تمامی بیماران بتوانند متناسب با شرایط خود گزینه مناسب را انتخاب کنند، اما بهطورکلی میتوان این تجهیزات را در دو گروه اصلی زیر طبقهبندی کرد:
- اکسیژنسازهای ثابت خانگی
این دستگاهها که عمدتاً برای استفاده طولانی مدت در منزل طراحی شدهاند، قابلیت تولید اکسیژن بین ۱ تا ۱۰ لیتر در دقیقه یا بیشتر را دارند و معمولاً برای تأمین انرژی خود، بهطورمدام به برق شهری متصل هستند.
- اکسیژنسازهای قابل حمل
این گروه از اکسیژنسازها، وزن کمی داشته و از باتری به عنوان منبع تغذیه استفاده میکنند. افزون بر آن، خارج از منزل، حین انجام فعالیتهای روزمره یا به هنگام سفر به کار میروند. در ضمن دارای دو حالت متناوب و فناوری تزریق پالسی بوده ولی معمولا در زمان استفاده مداوم، جریان پایینی دارند.
مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز به صورت استاندارد
در اغلب موارد، برای بیمارانی که دارای معیارهای LTOT هستند، استفاده حداقل ۱۵ ساعت در روز پیشنهاد میشود. مطالعات اخیر نشان میدهند استفاده از دستگاه به مدت ۱۵ ساعت در شبانه روز، سرعت روند بهبودی را نسبت به استفاده کوتاه مدت یا متناوب افزایش میدهد. این مدت زمان را میتوان به عنوان استاندارد درمان بیماران دارای هیپوکسمی مزمن در نظر گرفت. همچنین، این مکانیسم میتواند با اثرات مثبت زیر همراه باشد.
- جلوگیری از بروز پرفیوژن هیپوکسمیک ریوی از طریق کاهش بار کاری قلب
- افزایش ارسال اکسیژن به بافتهای محیطی و اثرگذاری بهتر روی تبادل گازها
- کاهش بروز آریتمی به دلیل هیپوکسمی مزمن
انواع الگوی زمانی استفاده از دستگاه اکسیژن ساز
تنظیم دقیق مدت زمان استفاده از دستگاه در بیماران ریوی مزمن به کاهش نرخ بستری مجدد، احتمال سلامت کامل و بهبود کیفیت خواب منجر میشود. از جمله عوامل مؤثر روی انتخاب زمان دقیق میتوان به شدت بیماری، نتایج آزمونهای عملکردی و سطح SpO₂ اشاره کرد. بر اساس این عوامل، سه نوع الگوی مصرف و استفاده از دستگاه تعریف شده که در ادامه به آنها اشاره شده است.
اکسیژن تراپی در خانه به صورت طولانی مدت
افرادی که به بیماری انسداد مزمن ریه دچار هستند و سطح SpO₂ آنها کمتر از ۸۸ درصد است، باید حداقل ۱۵ ساعت در روز اکسیژن دریافت کنند. این مدت زمان از بستری مجدد بیمار در بیمارستان جلوگیری کرده و احتمال زنده ماندن را افزایش میدهد. اکسیژن تراپی ۱۵ ساعته، علاوه بر کاهش فشار شریان ریوی، شانس بهبودی را افزایش داده و عملکرد قلب را بهتر میکند.
اکسیژن تراپی به صورت مداوم
مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز در افراد دارای بیماری نارسایی تنفسی شدید، متفاوت است. زیرا این افراد به طور ۲۴ ساعته به دستگاه اکسیژن ساز نیاز دارند و استفاده ۱۵ ساعته برای آنها کافی نیست. همچنین، بیمارانی که به تازگی از ICU مرخص شدهاند، به دلیل فشار بالا در شریان ریوی، در معرض هیپوکسمی مکرر قرار دارند و استفاده مداوم از دستگاه برای آنها حیاتی است. این نوع استفاده در بیماران، همراه با کاهش خطر تشدید بیماری و بروز مشکلات قلبی و ریوی خواهد بود.
استفاده از دستگاه اکسیژن ساز به صورت متناوب
منظور از اکسیژن تراپی متناوب، استفاده از دستگاه اکسیژن ساز در هنگام خواب و یا در زمان انجام فعالیت بدنی است. بیماران دارای سطح SpO₂ در محدوده ۸۹ الی ۹۱ درصد و افرادی که در خواب یا هنگام فعالیت بدنی دچار افت اشباع اکسیژن میشوند، باید از الگوی اکسیژن تراپی متناوب استفاده کنند.
نقش عوامل مختلف روی تعیین مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز
برای تعیین مدت زمان دقیق استفاده از دستگاه باید متغیرهای فیزیولوژیکی، قدرت دستگاه و شدت بیماری را در نظر گرفت. اما هر کدام از این عوامل چگونه روی تعیین مدت زمان دقیق موثر هستند؟
سطح SpO₂ و PaO₂
پالس اکسیمتر با اندازهگیری دقیق و غیرتهاجمی اشباع اکسیژن در حالت فعالیت، خواب و استراحت، میزان نیاز به اکسیژن را مشخص میکند. با اندازهگیری گازهای خون شریانی ABG نیز میتوان پارامترهایی از جمله PaO₂ را سنجید. پایین بودن میزان اشباع اکسیژن خون در محدوده کمتر از ۸۸ درصد نشان دهنده نیز بیمار به اکسیژن تراپی مداوم است. هر چه میزان SpO₂ یا PaO₂ کمتر باشد، مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بیشتر خواهد بود.
شدت بیماری و تاثیر آن روی مدت اکسیژن تراپی
دیگر عامل مهم در تعیین مدت زمان اکسیژن تراپی به خصوص برای بیماران COPD و فیبروز ریوی، شدت بیماری است. در بیماران مرحله ۲ از این بیماری که دارای FEV1 در محدوده ۵۰ تا ۸۰ هستند، اکسیژن تراپی تنها در زمان خواب یا انجام فعالیتهای سنگین انجام میشود. اما برای بیماران در مرحله بالاتر با FEV1 بین ۳۰ تا ۵۰، به ۱۵ تا ۱۸ ساعت اکسیژن تراپی در روز نیاز است.
نوع دستگاه و میزان خلوص اکسیژن در تعیین مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز
دستگاههای اکسیژن ساز در انواع مختلف و با ظرفیتهای متفاوت تولید میشوند. این موضوع میتواند روی مدت زمان استفاده از دستگاه تاثیر بگذارد. دبی دستگاه یا همان جریان خروجی اکسیژن (لیتر بر دقیقه) از طریق ابزاری به نام فلومیتر اندازهگیری شده و طبق آن کنترل میشود.
خلوص اکسیژن نیز عامل تعیینکننده دیگر خواهد بود. میزان خلوص اکسیژن دریافتی در دستگاههای خانگی باید ۹۳ ± ۳ درصد باشد. افت خلوص و کاهش آن تا کمتر از ۸۵ درصد باعث کاهش اثربخشی درمان خواهد شد. در این حالت، حتی افزایش مدت زمان مصرف نیز نمیتواند این ناکارآمدی را جبران کند. برای اطلاع از انواع دستگاههای اکسیژن ساز و نحوه کارکرد آنها میتوانید مقایسه اکسیژن ساز قابل حمل و ثابت برای بیماران را مطالعه کنید.
توصیههای پزشکان و متخصصان در استفاده از اکسیژن ساز
پزشکان و متخصصان از طریق موارد بالینی در مورد مدت یا میزان مصرف اکسیژن اظهارنظر میکنند. برخی موارد از جمله تشدید بیماری یا عفونت حاد میتوانند میزان مصرف و مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز را افزایش دهند. همچنین، بهبود بالینی پایدار و تشخیص آن از طریق ارزیابیهای مکرر نیز میتواند به کاهش تدریجی مدت زمان مصرف منجر شود. از دیگر موارد بالینی میتوان به تغییر در وزن بیمار، شرایط قلبی، شروع داروهای جدید و موثر روی تبادل گازی و یا وجود آپنه در خواب اشاره کرد.
اهمیت بازنگری دورهای مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز
زمان تعیین شده برای استفاده از اکسیژن ساز باید به صورت دورهای بازنگری شده و تغییرات لازم اعمال شود. این تغییرات اغلب مطابق با وضعیت بالینی بیمار انجام میگیرد. زیرا وضعیت بیمار به تدریج رو به بهبود رفته و شرایط او در اثر درمان بهتر میشود. بنابراین نسخه اکسیژن تراپی نیز باید با بهبود بیماریهای ریوی تغییر کند.
برای بررسی شرایط بهبودی در بیمار از تستهای ABG و تستهای پیاده روی استفاده میشود. این تستها باید هر ۶ ماه یکبار و با هدف افزایش یا کاهش مدت زمان استفاده از دستگاه انجام شوند. بدین ترتیب میتوان نسخه جدیدی برای بیمار در نظر گرفت و زمان استفاده از دستگاه را تغییر داد.
سؤال کاربران؛ چه زمانی امکان خاموش کردن دستگاه وجود دارد؟
طبق استانداردهای مرتبط با الگوی اکسیژن تراپی در زمانهای طولانی مدت، تنها زمانی میتوان دستگاه را خاموش کرد که میزان پارامترهای گاز خون شریانی و وضعیت همودینامیکی در وضعیت نرمال قرار داشته باشند. این ارقام برای PaO₂ در محدوده بالاتر از ۶۰ میلیمتر جیوه و برای SpO₂ بالاتر از ۹۰ درصد است. تنها در این حالت است که خاموش کردن دستگاه اکسیژن ساز مجاز خواهد بود. البته پیش از خاموش کردن دستگاه باید با پزشک متخصص مشورت نموده و دادههای بالینی معتبر را مورد ارزیابی قرار داد.
جمعبندی
تعیین مدت زمان استفاده از دستگاه اکسیژن ساز باید بر اساس مواردی از جمله نیاز فرد بیمار، ارزیابیهای بالینی و نتایج بدست آمده انجام شود. پزشک نیز توصیههای خود را بر اساس اهداف درمانی تعیین کرده و به طور دورهای آن را تغییر میدهد. اما به طور کلی، برای بیماران دارای معیارهای LTOT، استفاده حداقل ۱۵ ساعت از دستگاه به صورت روزانه توصیه میشود. مدت زمان استفاده برای دیگر افراد ممکن است تنها به زمان فعالیت بدنی و یا هنگام خواب محدود شود.
از طرفی، پایش منظم دستگاه، آموزش درست به مراقبین بیمار و نگهداری از دستگاه اکسیژن ساز به صورت صحیح نیز اهمیت زیادی دارد. در صورت مشاهده هرگونه تغییر در شرایط بالینی اعم از بهبودی یا تشدید بیماری باید در میزان و مدت زمان استفاده از دستگاه تجدیدنظر کرد.
شفا ۲۴ با ارائه بهترین دستگاههای اکسیژن ساز در ظرفیتهای مختلف، لوازم پزشک، تجهیزات ارتوپدی و توانبخشی، مجموعهای از برندهای باکیفیت را برای مشتریان فراهم کرده است. تهیه بهترین دستگاه اکسیژن ساز با خلوص تضمین شده و فلومیتر دقیق از شفا 24، یک راهکار مطمئن و مقرون بهصرفه برای شما خریداران است.
محصولات پیشنهادی
