ویتامین K چیست؟

ویتامین K نقش کلیدی در لخته شدن خون دارد و از خونریزی بیش‌ازحد جلوگیری می‌کند. برخلاف بسیاری از ویتامین‌های دیگر، ویتامین K معمولاً به‌عنوان مکمل غذایی استفاده نمی‌شود. ویتامینK در واقع گروهی از ترکیبات است که مهم‌ترین آن‌ها ویتامین K1 و K2 هستند. ویتامین K1 از سبزیجات برگ‌دار و برخی سبزیجات دیگر به‌دست می‌آید. ویتامین K2 گروهی از ترکیبات است که عمدتاً از گوشت، پنیر و تخم‌مرغ تأمین می‌شود و توسط باکتری‌ها نیز سنتز می‌گردد. ویتامین K1 اصلی‌ترین شکل مکمل ویتامین K است در دسترس است. برخی افراد به ویتامین K2 برای درمان پوکی استخوان و کاهش استخوان ناشی از استروئیدها توجه کرده‌اند، اما تحقیقات در این زمینه متناقض است. در حال حاضر، داده‌های کافی برای توصیه استفاده از ویتامین K2 برای پوکی استخوان وجود ندارد.

فواید ویتامین K

نقش اصلی ویتامین K کمک به بهبود جراحات از طریق لخته شدن خون و تقویت استخوان‌هاست. محققان پیشنهاد می‌کنند که این ویتامین فواید دیگری نیز دارد، مانند کاهش تهوع صبحگاهی و محافظت از عملکردهای شناختی، از جمله تفکر، حافظه، یادگیری و مهارت‌های سازمان‌دهی. همچنین ممکن است به سلامت قلب کمک کند.

لخته شدن خون

ویتامین K چهار پروتئین از ۱۳ پروتئین موردنیاز برای لخته شدن خون (انعقاد) را تولید می‌کند.

تقویت استخوان‌ها

ویتامین K با تولید پروتئین استئوکلسین، استخوان‌های شما را قوی نگه می‌دارد و از کاهش تراکم استخوان جلوگیری می‌کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا ویتامین K می‌تواند مشکلات استخوانی را درمان یا پیشگیری کند. برخی مطالعات نشان می‌دهند که دریافت بیشتر ویتامین K روزانه می‌تواند احتمال شکستگی استخوان و کاهش تراکم استخوان (استئوپنی) را کاهش دهد.

ویتامین K و سلامت قلب

دقیقاً مشخص نیست که ویتامین K چگونه از شریان‌ها محافظت می‌کند، اما به نظر می‌رسد التهاب را کاهش می‌دهد و از تجمع کلسیم جلوگیری می‌کند. افرادی که ویتامین K1 بیشتری مصرف می‌کنند، کمتر به دلیل بیماری قلبی ناشی از گرفتگی شریان‌ها در بیمارستان بستری می‌شوند. ویتامین K2 نیز احتمال بیماری قلبی را کاهش می‌دهد، اگرچه این یافته کمتر قطعی است زیرا K2 در اشکال مختلفی وجود دارد که رفتار متفاوتی در بدن دارند.

کمبود ویتامین K

سطوح پایین ویتامین K می‌تواند خطر خونریزی کنترل‌نشده را افزایش دهد. در حالی که کمبود ویتامین K در بزرگسالان نادر است، در نوزادان تازه‌متولدشده بسیار شایع است. تزریق یک دوز ویتامین K برای نوزادان استاندارد است. پزشکان همچنین از ویتامین K برای مقابله با اوردوز داروی رقیق‌کننده خون کومادین استفاده می‌کنند. در حالی که کمبود ویتامین K غیرمعمول است، ممکن است در موارد زیر بیشتر در معرض خطر باشید:

• داشتن بیماری‌ای که جذب در دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مانند بیماری کرون یا سلیاک فعال
• مصرف داروهایی که با جذب ویتامین K تداخل دارند
• سوءتغذیه شدید
• مصرف زیاد الکل

در این موارد، ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی ممکن است مکمل‌های ویتامین K را پیشنهاد کند. استفاده از ویتامین K برای سرطان، تهوع صبحگاهی، رفع رگ‌های عنکبوتی و سایر شرایط اثبات‌نشده است.

برای آشنایی با فواید ویتامین E می توانید مقاله “ویتامین E” را مطالعه کنید.

برای آشنایی با فواید ویتامین B12 می توانید مقاله “فواید ویتامین B12” را مطالعه کنید.

علائم کمبود ویتامین K

علائم سطوح پایین ویتامین K ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• احساس خواب‌آلودگی
• استفراغ
• تشنج
• کبودی
• نقاط قرمز کوچک (پتشی)
• خونریزی بینی
• زردی پوست و چشم‌ها (یرقان)
• رنگ‌پریدگی پوست
• مدفوع خونی، تیره و چسبناک

دوز ویتامین K

اکثر مردم ویتامین K کافی را از رژیم غذایی خود دریافت می‌کنند. میزان مصرف روزانه توصیه‌شده ویتامین K (از غذا و سایر منابع) در زیر ذکر شده است:

هیچ اثر نامطلوبی از ویتامین K در سطوح موجود در غذا یا مکمل‌ها مشاهده نشده است. با این حال، این موضوع خطر دوزهای بالا را رد نمی‌کند. محققان حداکثر دوز ایمن را تعیین نکرده‌اند.

چگونه ویتامین K دریافت کنیم

ویتامین K عمدتاً در غذا یافت می‌شود، اما می‌توانید آن را از طریق موارد زیر نیز دریافت کنید:

مکمل‌های خوراکی ویتامین K

ویتامین K در اکثر مکمل‌های مولتی‌ویتامین/معدنی یافت می‌شود. همچنین به‌صورت مکمل‌های فقط حاوی ویتامین K یا همراه با کلسیم، منیزیم، ویتامین D یا سایر مواد مغذی در دسترس است.

تزریق ویتامین K

شما پس از تولد، یک تزریق ویتامین K برای نوزادتان پیشنهاد می‌کند. این کار به کودک شما کمک می‌کند تا از بیماری خونریزی ناشی از کمبود ویتامین K (VKDB) جلوگیری کند.

قطره‌های ویتامین K برای نوزادان

اگر نمی‌خواهید نوزادتان تزریق شود، می‌توانید از قطره‌های ویتامین K استفاده کنید. آن‌ها در ۶ هفته اول پس از تولد، سه دوز ویتامین K دریافت می‌کنند.

غذاهای غنی از ویتامین K

منابع غذایی طبیعی خوب برای ویتامین K شامل موارد زیر است:

1. سبزیجات مانند اسفناج، مارچوبه و بروکلی
2. حبوبات مانند سویا

همچنین می‌توانید نیاز روزانه خود را با غذاهایی که مقدار کمتری ویتامین K دارند تأمین کنید:

• تخم‌مرغ
• توت‌فرنگی
• گوشت مانند جگر
• کدو تنبل
•  آجیل کاج
• کاهوی آیسبرگ

خطرات مصرف ویتامین K چیست؟

عوارض جانبی ویتامین K خوراکی در دوزهای پیشنهادی نادر است. عوارض جانبی کمتر شایع شامل موارد زیر است:

• کاهش اشتها
• کاهش حرکت یا فعالیت
• مشکل تنفسی
• بزرگ شدن کبد
• تورم بدن
• تحریک‌پذیری
• سفتی عضلات
• رنگ‌پریدگی پوست
• زردی چشم‌ها یا پوست (یرقان)

برای آشنایی با فواید ویتامین A می توانید مقاله “فواید ویتامین A” را مطالعه کنید.

تداخلات

بسیاری از داروها می‌توانند با اثرات ویتامین K تداخل داشته باشند، از جمله آنتی‌اسیدها، رقیق‌کننده‌های خون، آنتی‌بیوتیک‌ها، آسپرین و داروهای سرطان، تشنج، کلسترول بالا و سایر شرایط.

چه کسانی باید از مکمل‌های ویتامین K اجتناب کنند؟

شما نباید از مکمل‌های ویتامین K استفاده کنید مگر اینکه ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی به شما بگوید. افرادی که از کومادین برای مشکلات قلبی، اختلالات لخته شدن یا سایر شرایط استفاده می‌کنند، ممکن است نیاز داشته باشند رژیم غذایی خود را به‌دقت کنترل کنند تا مقدار ویتامین K دریافتی را مدیریت کنند. آن‌ها نباید از مکمل‌های ویتامین K استفاده کنند مگر اینکه پزشکشان توصیه کند.

نکات کلیدی

ویتامین K گروهی از ترکیبات ضروری برای لخته شدن خون، سلامت استخوان و احتمالاً سلامت قلب است. این ویتامین در سبزیجات برگ‌دار و برخی سبزیجات (K1) و در گوشت، پنیر و تخم‌مرغ (K2) یافت می‌شود. کمبود ویتامین K در بزرگسالان نادر است، اما ممکن است با برخی داروها یا شرایط رخ دهد. نوزادان به دلیل انتقال کم از جفت و شیر مادر، بیشتر در معرض کمبود هستند. ویتامین K در مولتی‌ویتامین‌ها، مکمل‌های تک‌مغذی، تزریق‌ها و قطره‌ها در دسترس است. همچنین از طریق غذاهای مختلف قابل دریافت است. اگرچه عوارض جانبی ویتامین K نادر است، اما می‌تواند شامل مشکلات تنفسی و مسائل کبدی باشد.

آیا ویتامین K همان پتاسیم است؟

خیر، این دو متفاوت‌اند. پتاسیم فقط یک ماده معدنی با نماد “K” در جدول تناوبی است، در حالی که ویتامین K یک ویتامین است.

برای آشنایی با فواید ویتامین C برای سلامتی می توانید مقاله “فواید ویتامین C” را مطالعه کنید.برای کسب اطلاعات و خرید آنلاین انواع کالاهای پزشکی، با کارشناسان شفا۲۴ تماس بگیرید.