فشارخون نرمال چقدر است؟

داشتن یک فشارخون طبیعی، امری ضروری برای ادامه حیات به شمار می‌رود. اگر فشارخون وجود نداشت، خون درون بدن به گردش در نمی‌آمد و هیچ اکسیژن یا مواد مغذی‌ای به بافت‌ها و اندام‌های بدن نمی‌رسید؛ بنابراین داشتن فشارخون طبیعی ضروری است. جالب است بدانید که بالا یا پایین ‌رفتن زیاد فشارخون می‌تواند خطرناک باشد و عوارض زیادی ایجاد کند. اما به چه فشاری پایین یا بالا می‌گویند؟ با ما همراه باشید تا همه چیز را در مورد فشارخون نرمال بررسی کنیم.

فشارخون چیست؟

فشارخون، نیرویی است که جریان خون را در تمام بدن ایجاد می‌کند. گردش صحیح خون اهمیت بسیار زیادی دارد. با گردش صحیح، خون سرشار از اکسیژن، مواد مغذی، سلول‌ها و مواد ایمنی و همچنین هورمون‌ها به تمام بدن رسیده و مواد زائد و سمی نیز از آن دفع می‌شوند. پمپاژ قلب و یک سری عوامل دیگر، از موارد مؤثر بر میزان فشارخون هستند.

برای اندازه‌گیری این فشار از دستگاه فشارسنج دیجیتالی یا عقربه‌ای استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها، یک بازوبند لاستیکی دارند که با دست یا پمپ باد دستگاه، پر از باد می‌شود. بعد از پر شدن این کاف لاستیکی، نبض متوقف شده و فشارخون در آن لحظه خوانده می‌شود.

میزان دقیق فشارخون با واحد میلی‌متر جیوه سنجیده می‌شود. این فشار دارای دو نوع است و به طور مثال با اعداد ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه خوانده می‌شود. رقم اول، نشان‌دهنده فشار سیستولیک و رقم بعدی نشان‌دهنده فشار دیاستولیک است. فشار سیستولیک به‌خاطر منقبض شدن قلب ایجاد می‌شود و رقم بزرگ‌تری است، درحالی‌که فشار دیاستولیک رقم کوتاه‌تری بوده و در طی زمان کوتاه استراحت بین هر دو ضربان قلب ایجاد می‌شود.

فشارخون نرمال چند است؟

به‌طورکلی محدوده فشار ۱۳۰ روی ۸۰ را نرمال در نظر می‌گیرند. مؤسسه ملی بهداشت آمریکا، بهترین فشارخون سیستولیک را ۱۲۰ میلی‌متر جیوه و بهترین فشارخون دیاستولیک را ۸۰ میلی‌متر جیوه بیان کرده است. اما میزان دقیق این رقم برای افراد با شرایط جسمانی مختلف و در سنین متفاوت، متغیر خواهد بود. برای درک بهتر فشارخون طبیعی و این مورد که بیماری فشارخون چیست، باید با مفاهیم فشار بالا و فشار پایین هم آشنا شویم.

فشارخون بالا

به‌طورکلی، اگر فشارخون بیشتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه باشد، آن را بالا تلقی می‌کنند و دیگر فشارخون نرمال نیست. البته در برخی موارد، این بالابودن فشار موقتی بوده و به دلایلی مثل استرس و اضطراب یا فعالیت بدنی شدید رخ‌داده است. اما اگر فشار خون بالا به دفعات تکرار شود، باید حتماً در این خصوص با پزشک مشورت نمود. فشارخون بالا، ریسک بیماری‌های قبلی، سکته مغزی، نارسایی کلیه و دیگر مشکلات جدی را افزایش می‌دهد.

بر طبق جدیدترین دستورالعمل‌های بهداشتی، هر افزایش ۱۰ میلی‌متر جیوه‌ای فشار سیستولیک و ۲۰ میلی‌متر جیوه‌ای دیاستولیک در عددهای بالاتر از ۱۱۵ و ۷۵، احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را دوبرابر می‌کند.

فشارخون پایین

تنها فشارخون بالا خطرناک نیست و فشارخون پایین نیز می‌تواند خطرناک باشد. منظور از فشار پایین، فشار کمتر از ۹۰ روی ۶۰ است که می‌تواند نشان‌دهنده مشکلاتی از جمله کمبود مواد مغذی، اختلالات قلبی و عروقی، مشکلات غدد درون‌ریز و یا عفونت‌های پنهان بدن باشد.

افت فشارخون می‌تواند عوارضی مثل عدم تمرکز، بی‌حالی و خستگی مفرط، تاری دید یا دوبینی، رنگ‌پریدگی پوست و سرگیجه را به دنبال داشته باشد که خطرناک و نیازمند توجه جدی هستند.

چه کنیم فشارخون نرمال داشته باشیم؟

بهترین رقم برای فشارخون، ۱۲۰ و ۸۰ میلی‌متر جیوه است. اگر می‌خواهید فشارخون خود را در این محدوده حفظ کنید، باید سبک زندگی سالمی داشته باشید. سبک زندگی سالم، مجموعه‌ای از فعالیت‌های مختلف مثل خوردن غذاهای سالم، داشتن فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس و اضطراب است. همچنین اگر دارای سابقه بیماری فشارخون در خانواده خود هستید، باید تحت مراقبت منظم پزشکی قرار گرفته و در صورت لزوم، دارو مصرف کنید.

• یکی از مهم‌ترین کارها برای داشتن فشارخون طبیعی، داشتن رژیم غذایی سالم و سرشار از سبزی و میوه، لبنیات کم‌چرب و سایر مواد مغذی است. همچنین ضروری است که میزان نمک در این رژیم محدود باشد تا فشارخون نرمال حفظ شود.
• بهتر است سیگارکشیدن را به طور کامل ترک کرده و مصرف الکل را نیز به حداقل برسانید.
• برای داشتن فشار نرمال، باید وزن نرمالی هم داشته باشید. اضافه‌وزن، خطر ابتلا به بیماری فشارخون بالا را افزایش می‌دهد. برای داشتن وزن سالم، باید به همان میزان کالری که در متابولیسم بدن مصرف می‌شود را بخورید.
• داشتن فعالیت بدنی منظم، برای داشتن بدن سالم و فشارخون خوب ضروری است. شما باید حداقل ۱۵۰ دقیقه یا ۲.۵ ساعت در کل هفته، فعالیت بدنی داشته باشید. فعالیت‌هایی با شدت متوسط، از جمله پیاده‌روی سریع و شنا می‌توانند بهترین گزینه‌ها باشند.
• مدیریت استرس و اضطراب نیز یکی از مهم‌ترین کارها در جهت حفظ فشارخون در محدوده نرمال به شمار می‌رود.

ضربان قلب و فشارخون نرمال

بهترین تعداد ضربان قلب، در حدود ۶۰ تا ۱۰۰ عدد تپش در هر دقیقه است. فشارخون طبیعی نیز همان‌طور که بیان کردیم، در محدوده ۱۳۰ روی ۸۰ خواهد بود. اما عواملی مثل سن، جنسیت، مصرف دارو، شرایط جسمانی خاص و… می‌توانند محدوده نرمال این اعداد را دستخوش تغییر کنند. در ادامه، فشارخون طبیعی برای جنسیت‌ها و سنین مختلف را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

فشارخون طبیعی کودکان

معمولاً برای کودکان زیر سه سال که زودهنگام به دنیا نیامده‌اند و بیماری خاصی هم ندارند، اندازه‌گیری فشارخون از اهمیت بالایی برخوردار نیست. اما به‌طورکلی، فشار طبیعی نوزاد تا یک سال، ۷۰ تا ۹۰ میلی‌متر جیوه سیستولیک و ۵۰ تا ۶۵ میلی‌متر جیوه دیاستولیک است. برای کودکان یک تا سه سال نیز، فشار نرمال سیستولیک بین ۹۰ تا ۱۰۵ میلی‌متر جیوه و فشار نرمال دیاستولیک بین ۵۵ تا ۷۰ میلی‌متر جیوه است.

برای سنین بالاتر، فشارخون نرمال بسته به سن، قد، وزن و جنسیت کودک متفاوت خواهد بود. تعیین فشار نرمال، باید با نظر پزشک کودکان و باتوجه‌به منحنی رشد کودک انجام شود. بااین‌حال، می‌توانید محدوده نرمال فشارخون کودکان سنین مختلف را در قسمت زیر مشاهده کنید:

• چهار تا شش سال: سیستولیک بین ۹۵ تا ۱۱۰ میلی‌متر جیوه، دیاستولیک بین ۶۰ تا ۷۵ میلی‌متر جیوه
• هفت تا ده سال: سیستولیک بین ۱۰۰ تا ۱۱۵ میلی‌متر جیوه، دیاستولیک بین ۶۰ تا ۷۵ میلی‌متر جیوه
• یازده تا دوازده سال: سیستولیک بین ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلی‌متر جیوه، دیاستولیک بین ۷۰ تا ۸۰ میلی‌متر جیوه

فشارخون نرمال در نوجوانان

برای سنین بالای ۱۳ سال، معمولاً محدوده فشارخون طبیعی با افراد بزرگسال یکسان است. برای بازه سنی ۱۳ تا ۱۷ سال، فشارخون باید کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه باشد. به‌طورکلی فشار سیستولیک ۱۲۰ تا ۱۲۹ میلی‌متر جیوه و فشار دیاستولیک ۵۰ تا ۸۰ میلی‌متر جیوه، نرمال در نظر گرفته می‌شوند.

فشارخون نرمال برای آقایان

بسیاری از افراد دچار فشارخون بالا هستند ولی از آن اطلاع ندارند. حدود یک‌سوم از افرادی که دچار فشارخون بالا هستند، هیچ‌گاه متوجه این موضوع نشده و درمانی برای آن انجام نمی‌دهند. این کار می‌توان عوارض زیادی به همراه داشته باشد. پس ضروری است که هر فرد از محدوده فشارخون طبیعی آگاه بوده و برای اندازه‌گیری فشارخون خود اقدام کند. فشارخون طبیعی برای مردان بین ۱۸ تا ۳۹ سال، ۱۱۹ بر روی ۷۰ میلی‌متر جیوه است.

فشارخون نرمال برای خانم‌ها

تغییرات هورمونی و عوامل فیزیولوژیکی خاص، بر روی فشارخون زنان تأثیر گذاشته و اهمیت اندازه‌گیری آن را افزایش می‌دهند. به‌طورکلی، به همه خانم‌ها توصیه می‌شود که حداقل سالی یک‌بار، چکاپ سلامتی انجام داده و فشارخون خود را نزد پزشک بررسی کنند. اطمینان از حفظ فشارخون نرمال، نقش پررنگی در جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی دارد.

محدوده فشارخون طبیعی زنان به عوامل مختلفی از جمله سن، وزن، وضعیت و مشکلات هورمونی، بارداری یا یائسگی وابسته است. به‌طورکلی، می‌توان این ارقام را به‌عنوان فشارخون زنان در شرایط مختلف در نظر گرفت:

• برای زنان جوان: محدوده طبیعی فشارخون در حدود ۱۱۰ روی ۶۸ میلی‌متر جیوه است.
• برای زنان بین ۴۰ تا ۶۰ سال و افرادی که در آستانه یائسگی قرار دارند: فشار ۱۲۲ روی ۷۴ میلی‌متر جیوه نرمال است.
• برای زنان بالای ۶۰ سال: مقدار ۱۳۳ روی ۶۹ میلی‌متر جیوه می‌تواند نرمال باشد.

فشارخون نرمال خانم باردار

اندازه‌گیری منظم فشارخون در دوران بارداری، برای اطمینان از سلامت مادر و جنین ضروری است. در این دوران، محدوده طبیعی فشارخون سیستولیک ۹۰ تا ۱۲۰ و محدوده فشار طبیعی فشارخون دیاستولیک، ۶۰ تا ۸۰ میلی‌متر جیوه است. کاهش یا افزایش بیش از حد این مقادیر می‌تواند تهدیدی برای سلامت مادر و جنین باشد و نیازمند توجه جدی و فوری است.

فشارخون نرمال افراد بالای ۵۰ سال

افزایش سن به طور طبیعی بر فشارخون تاثیر می‌گذارد. تغییراتی که بعد از ۵۰ سالگی در بدن هر فرد ایجاد می‌شوند، می‌توانند فشارخون را بالاتر ببرند. علاوه بر تغییرات فیزیولوژیکی، سبک زندگی، تغذیه و شرایط روانی نیز بر روی فشارخون افراد بالای پنجاه سال تأثیرگذارند. معمولاً، پزشکان فشارخون طبیعی برای این سنین را بین ۱۱۶ تا ۱۴۲ میلی‌متر جیوه سیستولیک و ۷۳ تا ۸۹ میلی‌متر جیوه دیاستولیک در نظر می‌گیرند.

فشارخون نرمال برای سن بالاتر از ۶۵

با بیشترشدن سن، ساختار رگ‌ها نیز عوض شده و مسلماً فشارخون نرمال نیز دستخوش تغییر می‌شود. سفت‌تر شدن سرخرگ‌ها، کاهش انعطاف‌پذیری دیواره عروق و استرس، فشارخون سالمندان را تحت تاثیر قرار داده و اهمیت اندازه‌گیری آن را بیشتر می‌کنند.

به گفته انجمن قلب آمریکا، فشارخون طبیعی برای افراد بالای ۶۵ سال، کمتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلی‌متر است. البته میزان دقیق‌تر این رقم بسته به جنسیت فرق می‌کند. توجه داشته باشید که همه اعداد ذکرشده تقریبی هستند و برای تعیین میزان دقیق فشارخون، علاوه بر سن باید موارد دیگری مثل بیماری‌های زمینه‌ای و… هم بررسی شود:

• فشارخون طبیعی برای زنان بالای ۶۵ سال: حدود ۱۳۹ روی ۶۸
• فشارخون طبیعی برای مردان بالای ۶۵ سال: حدود ۱۳۳ روی ۶۹

معمولاً افزایش جزئی فشارخون در سالمندان با اصلاح سبک زندگی و انجام کارهایی مثل فعالیت بدنی منظم، کم‌کردن استرس و داشتن رژیم غذایی صحیح و اصولی، برطرف می‌شود. اما افزایش قابل‌توجه فشار، نیاز به مداخله و بررسی پزشکی دارد.

جدول فشارخون نرمال در سنین مختلف

جمع‌بندی فشارخون نرمال

فشارخون، نیرویی مؤثر در گردش خون در تمام بدن بوده و اندازه‌گیری آن اهمیت بالایی دارد. چراکه بالا یا پایین‌بودن آن می‌تواند عوارض و مشکلات زیادی را به وجود بیاورد. فشار خون نرمال بسته به عوامل متعددی مثل سن، جنسیت، شرایط خاص جسمانی و روانی متغیر است. آیا شما تاکنون فشارخون خود را اندازه‌گیری کرده‌اید؟ برای حفظ فشار در محدوده نرمال، چه کارهایی انجام می‌دهید؟