تفاوت CPAP و BiPAP چیست؟ کدام یک برای شما بهتر است؟
بسیاری از افراد هنگام مواجهه با مشکلات تنفسی مانند آپنه خواب نمیدانند چه نوع دستگاه تنفسی برایشان مناسبتر است و همین موضوع باعث سردرگمی و نگرانی آنها میشود. از این رو، شناخت تفاوت CPAP و BiPAP کمک میکند بدانیم هر دستگاه برای چه شرایطی طراحی شده و کدام یک میتواند تنفس راحتتری فراهم کند.
آشنایی مختصر با دستگاه BiPAP
BPAP یکی از انواع تجهیزات مهم در روند درمان به شیوه غیر تهاجمی (NIV) به شمار میرود که برای آسانتر کردن تنفس مورد استفاده هستند. این دستگاهها هم در مراکز درمانی استفاده میشوند و هم برای افرادی که در خانه به آن احتیاج دارند، قابل تهیه هستند. نمونه خانگی دستگاه BPAP اندازهای کوچک دارد و تقریبا هماندازه یک توستر است. این دستگاه از طریق یک لوله به ماسکی وصل میشود تا با قرار گرفتن روی دهان و بینی تنفس را راحت کند.
BPAP چگونه عمل میکند؟
BPAP با ایجاد فشار مثبت، هوا را وارد ریهها میکند. با توجه به تنظیمات دستگاه، این فرایند میتواند به بهبود سطح اکسیژن خون کمک کرده و مقدار دیاکسیدکربن را کاهش دهد. علت نامگذاری آن به «دستگاه دو سطحی» هم این است که دو سطح مختلف فشار هوا ارائه میدهد:
- هنگام دم فشار بالاتری ایجاد میشود که به آن فشار مثبت دمی (IPAP) گفته میشود.
- در زمان بازدم فشار کاهش مییابد که فشار مثبت بازدمی (EPAP) نام دارد.
برخی مدلهای دستگاه کمک تنفسی بای پپ (Bipap) نیز مجهز به تایمر هستند و میتوان آنها را طوری تنظیم کرد که تعداد مشخصی نفس در هر دقیقه تولید کنند.
تفاوت CPAP و BiPAP: حالتهای مختلف دستگاه BiPAP
هنگام بررسی تفاوت CPAP و BiPAP، خوب است بدانید که دستگاه BiPAP معمولا دارای چند حالت عملیاتی مجزا، موسوم به مد است. در نتیجه به کمک آنها، میتواند تنظیمات شخصیسازی شدهای را جهت رفع نیازهای تنفسی متفاوت و خاص هر بیمار ارائه دهد. در ادامه به معرفی انواع حالتهای دستگاه BiPAP میپردازیم.
مد S
به کمک این مد، بیمار میتواند به طور خودانگیخته و مطابق با ریتم طبیعی خود شروع به تنفس کند. افزون بر آن در این مد، دستگاه به صورت همگام با الگوی تنفسی کاربر، از فشار بازدمی مثبت به فشار دم مثبت تغییر وضعیت داده و سطح کلی فشار در مجاری هوایی را بدون مداخله در نرخ یا فرکانس تنفس، بهبود میبخشد.
مد T
دستگاه در این مد اصلاً به الگوی تنفسی کاربر توجهی ندارد و کلیه زمانبندیهای تغییر فشار و مدت هر فاز تنفسی را تحت کنترل کامل خود درمیآورد. به بیان دیگر در مد T، دستگاه صرفاً مطابق با یک برنامه زمانی ثابت، بین فشارهای دم و بازدم در گردش بوده و تغییری در این حالت ایجاد نمیکند.
مد ST
در حالت عملیاتی مد ST، دستگاه نسبت به تلاشهای تنفسی بیمار حساس بوده و در مواقعی که تشخیص دهد بیمار برای مدت زمان خاصی هیچ تلاشی برای دم انجام نداده است، یک چرخه تنفسی کامل و زمانبندی شده را بهطور خودکار اجرا میکند.
مد خودکار
در این حالت دستگاه بهصورت پویا و کاملاً خودکار، سطوح فشار تنفسی را بر اساس ارزیابی لحظهای وضعیت تنفسی بیمار، تنظیم میکند. در واقع دستگاه بهطور مداوم و همزمان با تغییرات الگوی تنفس بیمار، مقادیر این فشارها را در یک محدوده از پیش تنظیم شده تعدیل کرده و در صورت لزوم، تنظیمات مربوط به فشارهای تنفسی را اصلاح مینماید.
مد هیبرید
در زمان بررسی تفاوت CPAP و BiPAP باید در نظر داشته باشید که در مد هیبرید، دستگاه BiPAP علاوه بر پایبندی به تنظیمات انجام شده توسط پزشک میتواند بر اساس شرایط تنفسی بیمار، فشارها و سایر تنظیمات را تغییر دهد.
مد ASV
در این مد، دستگاه به کمک هوش مصنوعی، ظرفیت تنظیم دم و بازدم را بر اساس ارزیابی نیازهای بیمار داشته و معمولا برای رفع مشکلات خاصی همچون الگوی تنفسی شین استوک مورد استفاده قرار میگیرد.
آشنایی مختصر با دستگاه CPAP
دستگاه CPAP یا همان فشار مثبت مداوم هوا هم رایجترین وسیله برای درمان مشکلات وقفه تنفسی یا آپنه خواب است. به یاد داشته باشید که درگیری با آپنه انسدادی خواب (OSA)، باعث میشود تنفس هنگام خواب برای لحظاتی متوقف شود. برای درک تفاوت CPAP و BiPAP فراموش نکنید که این وضعیت به دلیل روی هم افتادن بخشهایی از حلق یا مسیر هوایی برای مدت کوتاهی تجربه میشود. در این میان، دستگاه CPAP هنگام خواب جریان یکنواختی از هوای غنی از اکسیژن را وارد بینی و دهان کرده و به باز ماندن مسیر تنفسی کمک میکند تا تنفس طبیعی حفظ شود.
عملکرد دستگاه CPAP چگونه است؟
موتور یا همان کمپرسور دستگاه، هوای فشرده را به صورت پیوسته تولید میکند. این هوا پس از عبور از فیلتر، وارد یک لوله انعطافپذیر میشود. لوله، هوای تصفیه شده را به ماسکی میرساند که روی دهان یا بینی قرار میگیرد. در زمان خواب، فشار هوای خروجی دستگاه به ناحیهای که راه هوایی بسته شده نیرو وارد میکند و آن را باز نگه میدارد تا ریهها بتوانند اکسیژن بیشتری دریافت کنند.
ضمنا وقتی دستگاه CPAP مانع انسداد شود، دیگر نیازی نیست برای اصلاح تنفس مکررا از خواب بیدار شوید. چون روند تنفسی شما به طور یکنواخت ادامه پیدا میکند.
تفاوت CPAP و BiPAP: انواع دستگاه CPAP
دستگاههای CPAP در دو نوع مختلف با ویژگیهای متفاوت زیر ساخته میشوند:
- دستگاه CPAP با فشار ثابت
این نوع از دستگاههای CPAP، فشار مثبت و یکنواختی را در طول هر دو فاز دم و بازدم به مجاری تنفسی بیمار انتقال میدهند.
- دستگاه CPAP خودکار
این دستگاهها با تکیه بر تحلیلهای پردازنده داخلی خود، شاخصهایی مانند کاهش یا توقف جریان هوا را مورد بررسی قرار داده و بر اساس آنها، فشار موردنیاز را اعمال مینمایند.
تفاوت CPAP و BiPAP در عملکرد کلی
تفاوت میان دستگاههای سیپپ و بایپپ به نوع اختلالات تنفسیای مربوط میشود که برای درمان آنها به کار میروند. همانطور که در بخشهای قبلی مرور کردیم، هر یک از این دستگاهها با هدف مشخصی طراحی شدهاند. به این ترتیب که برای برطرف کردن مشکلاتی مانند آپنه خواب معمولا ابتدا از دستگاه سیپپ استفاده میشود و تا زمانی که فرد قادر به استفاده از آن باشد، نیازی به استفاده از بایپپ نیست.
البته فراموش نکنید که در برخی موارد ممکن است استفاده از سیپپ برای بیمار سخت باشد. در چنین شرایطی میتوان از دستگاه بایپپ استفاده کرد. فناوری این دستگاه به فرآیند تنفس بیمار کمک میکند و انجام دم و بازدم را آسانتر خواهد کرد.
فرق CPAP و BIPAP در کاربرد چیست؟
برای بررسی تفاوت CPAP و BiPAP خوب است بدانید که دستگاه BIPAP علاوه بر بیماران مبتلا به آپنه خواب، برای افرادی که با مشکلات تنفسی-ریوی مواجه هستند نیز مناسب است. این دستگاه بیشتر برای بیمارانی توصیه میشود که به حمایت تنفسی مکانیکی قویتری نیاز دارند. به ویژه افراد دچار نارسایی قلبی-عروقی، بیماریهای ریوی و برخی اختلالات تنفسی مرتبط با سیستم عصبی، معمولا از این دستگاه بهره میبرند.
بایپپ نسبت به CPAP از انعطافپذیری بیشتری برخوردار است و میزان فشار هوا در دم و بازدم را به طور جداگانه تنظیم میکند. در اصل، فشار دستگاه بر اساس وضعیت بیمار قابل تغییر است و معمولا حداقل میزان تنفس یا پشتیبان تنفسی در نظر گرفته میشود. این عملکرد قابل تنظیم، دستگاه را برای تنفس راحتتر بیماران کاملا کاربردی میکند.
در مقابل دستگاه CPAP این امکان را دارد که هوا را از طریق سوراخهای بینی به پشت گلو هدایت نماید. فشار ایجاد شده ثابت خواهد بود، اما امکان تنظیم آن هم وجود دارد. به این صورت که فشار در ابتدا پایینتر بوده و با خوابیدن فرد افزایش مییابد. البته فراموش نکنید که حتی با امکان ایجاد چنین تغییری، همچنان جریان هوا در طول خواب ثابت میماند و با دم و بازدم بیمار تغییر نخواهد کرد. در نهایت، عملکرد این دستگاه به شکل پیوسته و یکنواخت جریان هوا را به بدن میرساند.
در مجموع فراموش نکنید که دستگاه CPAP تنها یک سطح فشار ایجاد میکند، در حالی که BIPAP دو سطح فشار متفاوت (که قبلا اشاره کردیم فشار مثبت دمی (IPAP) و فشار مثبت بازدمی (EPAP) است) ارائه میدهد.
جدول تفاوت CPAP و BiPAP از نظر کاربردهای بالینی
برای درک تفاوت CPAP و BiPAP نگاهی به جدول زیر داشته باشید:
| شرایط بالینی | CPAP | BiPAP | توضیحات |
| آپنه انسدادی خواب | مناسب | قابل استفاده | بای پپ بیشتر برای موارد شدید یا نیازمندی به فشار بالاتر بهتر است. |
| بیماران COPD پایدار | مناسب نیست | مناسب | بای پپ برای هایپروونتیلاسیون کارایی دارد. |
| اختلالات عصبی عضلانی | کاربرد ندارد | توصیه میشود | برای بیماران مبتلا به ALS یا انواع دیستروفی بهتر است. |
| نارسایی تنفسی حاد در بخش مراقبت ویژه | استفاده نمیشود | کاربرد دارد | در درمان هایپرکاپنیک یا هایپوکسمیک به کار میرود. |
| سندرم چاقی همراه با کاهش تهویه | مناسب نیست | گزینه اصلی است | درمان این بیماران معمولا با بای پپ انجام میشود. |
| خروپف ساده یا UARS | مناسب است | ضروری نیست | سی پپ برای این حالت کفایت میکند. |
تفاوت CPAP و BiPAP از نظر راحتی بیمار
میزان آسایش بیمار هنگام استفاده از دستگاههای سی پپ و بای پپ بر اساس عوامل گوناگونی سنجیده میشود. مقایسه دقیق آنها چنین است که وقتی فرد از CPAP استفاده میکند، متوجه خواهد شد که فشار هوا در هنگام دم و بازدم تغییر نمیکند. این موضوع میتواند برای برخی افراد (مخصوصا در زمان بازدم)، حس ناخوشایندی ایجاد کند.
همچنین، برخی بیماران هنگام بازدم احساس میکنند باید بر شدت جریان هوا غلبه کنند تا بتوانند به صورت معمولی نفس بکشند. این وضعیت گاهی شبیه احساس مقاومت در مسیر خروج هوا یا نفسکشیدن با سختی (نفس نفس زدن) توصیف میشود.
اما زمان استفاده از BiPAP، بیمار متوجه میشود که در این دستگاه فشار بازدم کاهش مییابد و همین موضوع فرآیند تنفس را برای فرد سادهتر میکند. در اصل، تنفس با این مدل دستگاه معمولا طبیعیتر احساس میشود؛ به ویژه برای کسانی که به فشار بالای هوا در دم نیاز دارند. زمان بررسی تفاوت CPAP و BiPAP به یاد داشته باشید که برای بیماران مبتلا به ضعف در عضلات تنفسی (مانند مبتلایان به اختلالات عصبی عضلانی)، BiPAP گزینه مناسبتری است.
تطابق اولیه بیمار با هر دو دستگاه
در روزهای ابتدایی استفاده از CPAP، برخی بیماران ممکن است احساس کلافه بودن یا نوعی تنگی نفس غیرواقعی را تجربه کنند. همچنین زمان استفاده از این نوع تجهیزات هم برای سازگار شدن فرد با عملکرد دستگاه به حدود یک تا دو هفته زمان نیاز داریم.
اما به دلیل تغییر فشار در مراحل دم و بازدم BiPAP، اغلب روند سازگاری سریعتری تجربه میشود. بسیاری از بیماران حتی در اولین جلسه استفاده نیز احساس راحتی دارند.
تفاوت CPAP و BiPAP: احساس خشکی دهان و بینی
استفاده از هر دو دستگاه ممکن است باعث خشکی در مخاط دهان و بینی شود. با این حال در برخی مدلهای پیشرفته بایپپ که امکان تنظیم بهتر رطوبت وجود دارد، این مشکل کمتر مشاهده میشود.
نشتی ماسک در هر دو دستگاه
به علت تغییر فشار میان دم و بازدم در بایپپ، تنظیم ماسک گاهی دشوارتر است. با این حال در مدلهای جدید معمولا سیستمهایی برای جبران خودکار نشتی هوا در نظر گرفته شده است.
صدا و لرزش هر دو نوع
دستگاه CPAP معمولا صدایی یکنواخت و ثابت تولید میکند. در مقابل، انواع بایپپ به دلیل تغییر سطح فشار صدای دستگاه هم تغییر میکند (به ویژه در مدلهای ارزان قیمت).
تفاوت CPAP و BiPAP: انتخاب ماسک
هر دو دستگاه امکان استفاده از انواع ماسک مخصوص بینی، بینی-دهانی یا نازال پیلو را دارند. با این حال در دستگاه بایپپ انتخاب ماسک مناسب اهمیت بیشتری دارد تا نشت هوا تجربه نشود.
CPAP یا BiPAP؛ کدام یک را تهیه کنیم؟
با توجه به تفاوت CPAP و BiPAP، بیماران لیست زیر با دستگاه سیپپ نتیجه خوبی میگیرند:
- کسانی که دچار نوع خفیف آپنه خواب هستند.
- سالمندانی که با خروپف شدید مواجه میشوند.
- افرادی که در هنگام خواب دچار محدودیت تنفسی میشوند.
- بیمارانی که به دنبال دستگاهی سادهتر با هزینه کمتر هستند.
در مقابل، بیمارانی که با مشکلات تنفسی شدید روبهرو هستند یا در بازدم دچار سختی میشوند، اغلب به استفاده از بایپپ نیاز دارند. علاوه بر این، افراد مسن و کسانی که بیماریهای قلبی یا ریوی دارند هم معمولا با این دستگاه احساس راحتی بیشتری خواهند داشت.
تفاوت CPAP و BiPAP: انواع دستگاه CPAP
دستگاههای CPAP در دو نوع مختلف با ویژگیهای متفاوت زیر ساخته میشوند:
- دستگاه CPAP با فشار ثابت
این نوع از دستگاههای CPAP، فشار مثبت و یکنواختی را در طول هر دو فاز دم و بازدم به مجاری تنفسی بیمار انتقال میدهند.
- دستگاه CPAP خودکار
این دستگاهها با تکیه بر تحلیلهای پردازنده داخلی خود، شاخصهایی مانند کاهش یا توقف جریان هوا را مورد بررسی قرار داده و بر اساس آنها، فشار موردنیاز را اعمال مینمایند.
جمع بندی
در نهایت، انتخاب میان دستگاههای CPAP و BiPAP باید بر اساس شدت و نوع مشکل تنفسی شما انجام شود. آگاهی از تفاوتها کمک میکند بدانید کدام گزینه تنفس راحتتر و درمان موثرتری را برایتان فراهم میکند. با سنجش نیازهای واقعی خود و توصیه پزشک، میتوانید بهترین تصمیم را بگیرید. ضمن اینکه برای خرید هر دو نوع دستگاه میتوانید از بخش فروشگاه شفا 24 دیدن کنید.
محصولات پیشنهادی
