مزایای فیزیوتراپی برای دیسک کمر چیست؟
دیسک کمر نوعی آسیبدیدگی صفحات غضروفی بین مهرهها است و معمولا با مشکلات بسیاری همچون محدودیت حرکتی، بیحسی در پاها یا دردهای شدید بروز میکند. به همین جهت اغلب پزشکان متخصص برای کنترل عوارض ناشی از آن و تسریع فرآیند بهبودی بیماران، از تکنیکهای پیشرفته فیزیوتراپی کمک میگیرند. در این مطلب، قصد داریم به زبانی ساده اما دقیق، درباره ماهیت دیسک کمر و نقش محوری فیزیوتراپی در درمان آن سخن بگوییم. اگر شما نیز با این چالش روبرو هستید، توصیه میکنیم که در این مقاله همراه ما باشید تا بیشتر با روشهای مؤثر فیزیوتراپی برای دیسک کمر آشنا شوید.
دیسک کمر چیست؟
برای اینکه بتوانیم بهتر نقش فیزیوتراپی را در بهبود عارضه دیسک کمر شرح دهیم، در ابتدا لازم است ساختار دیسک و عملکرد آن در بدن را بررسی نماییم. در همین راستا باید بدانید که ستون فقرات شامل مجموعهای از مهرهها بوده که میان هر دو مهره، ساختاری نرم و انعطافپذیر به نام دیسک قرار دارد. این دیسکها در حقیقت نقش ضربهگیر را داشته و توانایی جذب فشارهای وارده بر ستون فقرات را ایفا میکنند؛ در نتیجه مهرهها میتوانند به راحتی و بدون هیچگونه اصطکاکی، جابهجا شوند. اما گاهی به دلایلی همچون افزایش سن، بلند کردن اجسام سنگین، نشستنهای طولانیمدت یا آسیبهای ناگهانی، به دیسکها صدمه وارد شده و فرد دچار عارضه دیسک کمر میشود.
علائم دیسک کمر
دیسک کمر معمولا با علائم مختلفی همراه بوده و میتواند به شکل خفیف تا شدید بروز کند. به همین دلیل تشخیص دقیق این عارضه، قبل از اینکه علائم شدت یافته و کنترل آنها دشوار شود، از اهمیت بالایی برخوردار است. نشانههایی که در ادامه بیان میشوند، برخی از علائم ابتلاء به دیسک کمر هستند:
- احساس خشکی و گرفتگی صبحگاهی در کمر
- عدم تعادل و احساس سنگینی در پاها
- تغییر ناخواسته الگوی راه رفتن یا ایستادن
- کاهش حساسیت پوستی یا بیحسی خفیف در قسمتهایی مانند کناره پا یا پشت رانها
- اختلال در عملکرد مثانه یا روده
- احساس خستگی مفرط، حتی پس از استراحت در ناحیه پایین کمر
فواید فیزیوتراپی برای دیسک کمر
فیزیوتراپی از جمله کارآمدترین و کمخطرترین روشهای درمان غیرتهاجمی دیسک کمر و رفع علائم مرتبط با آن به شمار میرود. در حقیقت فیزیوتراپی برای دیسک کمر که بر پایه اصول علمی، تمرینات هدفمند و تجهیزات تخصصی انجام میشود، به بازسازی و تقویت بافتهای آسیبدیده کمک کرده و از شدت یافتن آسیبهای وارده جلوگیری میکند. ضمنا روند ترمیم ستون فقرات را تسریع بخشیده و نیاز به مداخله جراحی را تا حد زیادی کاهش میدهد. در ادامه ضمن بیان فواید فیزیوتراپی دیسک کمر به شرح انجام تکنیکهای این روش خواهیم پرداخت.
- بازیابی دامنه حرکتی مفاصل ستون مهرهها
- کاهش درد، التهاب، بهبود وضعیت بدنی و افزایش سطح انعطافپذیری آن
- تقویت عضلات پشتیبان کمر، بهبود تعادل بدن و هماهنگی حرکتی
- تسریع فرآیند بهبودی و ارتقای سطح کیفیت زندگی
- کاهش وابستگی به داروهای مسکن
- قابلیت اجرا در منزل و مناسب برای تمامی گروههای سنی
- رفع سایر مشکلات ساختاری اسکلتی مرتبط با افزایش سن
فیزیوتراپی با تحریک الکتریکی عصب از راه پوست
در این شیوه، برای درمان دیسک کمر از جریان الکتریکی بسیار ملایمی استفاده میکنند که از طریق الکترودهای متصل به سطح پوست، به عضلات یا اعصاب منتقل میشود، در واقع چنین عملی منجر به کاهش اسپاسمهای عضلانی شده و با آزادسازی اندورفین که همان مسکن طبیعی بدن است، درد بیمار را تخفیف میدهد.
فیزیوتراپی برای دیسک کمر در آب
آب درمانی از جمله رویکردهای بسیار کارآمد در درمان غیرتهاجمی اختلالات ستون فقرات مانند دیسک کمر بوده و با روشهایی همچون وان گردابی، دوش آب گرم یا حضور در حوضچههای درمانی انجام میشود. در واقع این تکنیک با اتکا بر اثر فشار هیدرواستاتیک آب، درهای وارده بر ستون فقرات را کاهش داده و به بیمار اجازه میدهد تمرینات مفیدی را بدون احساس فشار اضافی انجام دهد.
لازم به ذکر است که چون وزن بدن درون آب کاهش مییابد، مفاصل و مهرهها آزادی حرکتی بیشتری داشته و بیمار میتواند با ترکیب آبدرمانی و فیزیوتراپی برای دیسک کمر، فرآیند درمان را بهتر دنبال کند. در نتیجه این شیوه درمانی برای افرادی که از درد شدید رنج میبرند یا دارای اضافه وزن هستند، مناسبترین گزینه به شمار میرود. برخی از تمرینات مؤثر آبدرمانی برای درمان دیسک کمر هم به شرح زیر هستند:
- راهرفتن در آب برای تقویت عضلات لگن، باسن، ران و بهبود وضعیت تعادل بدن
- کشش زانو به سمت قفسه سینه با گرفتن لبه استخر برای کاهش فشار بر دیسک بین مهرهها
- دوچرخه سواری در آب
- انجامحرکت اسکات در عمق کم برای تقویت عضلات اندامهای تحتانی
- کشش ستون فقرات هنگام شناور بودن روی آب برای ترمیم دیسکها
لیزر درمانی
لیزر درمانی نیز از جمله روشهای مؤثر فیزیوتراپی دیسک کمر بوده و با کاهش التهاب، تسکین درد و ترمیم بافتهای آسیبدیده، فرآیند بهبودی را تسهیل میکند.
فیزیوتراپی با گرما و سرما درمانی
گرما و سرما درمانی، تکنیکهای مجزایی برای رفع دیسک کمر بوده و هر یک مزایای مربوط به خود را دارند. بهطورمثال گرما درمانی باعث افزایش جریان خون، رسیدن اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به مناطق آسیبدیده شده و به بازسازی بافتها کمک میکند. در مقابل سرما درمانی با کاهش موقتی جریان خون، التهاب و تورم را کاهش داده و باعث کم شدن درد و اسپاسمهای عضلانی میشود.
انجام تکنیکهای دستی در فیزیوتراپی برای دیسک کمر
یکی از موثرترین روشهای درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی، انجام تکنیکهای دستی است که به کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی مفاصل منتهی میشود. در واقع در این روش، فیزیوتراپیستها با ارائه مجموعهای از روشهای مختلف فیزیوتراپی برای دیسک کمر، به بیماران کمک میکنند تا سریعتر بهبود یافته و زودتر به زندگی عادی بازگردند.
انجام تمرینات کششی برای افزایش انعطافپذیری
خشکی عضلات و مفاصل از جمله مهمترین عوامل بروز دیسک کمر و مشکلات ناشی از آن به شمار میرود. اما با انجام تمرینات کششی فیزیوتراپی، دامنه حرکتی مفاصل افزایش یافته و بیمار میتواند حرکات بدن را راحتتر و بدون احساس درد انجام دهد.
ماساژ بافت عمیق
به کمک این تکنیک فیزیوتراپی، فشار کنترلشدهای بر لایههای عمقی عضلات وارد شده و جریان خون در این نواحی افزایش میباید. در نتیجه گرفتگیها و اسپاسمهایی که عامل درد و محدودیتهای حرکتی هستند، برطرف میگردند. لازم به ذکر است که این نوع ماساژ برای افرادی که از سفتی عضلانی و گرفتگی در ناحیه کمر رنج میبرند، بسیار مفید خواهد بود.
کشش ستون فقرات
این روش فیزیوتراپی با اعمال کشش ملایم و کنترلشده بر ستون فقرات انجام میشود. به این ترتیب فشار وارده بر دیسک آسیبدیده کاهش یافته و با افزایش فضا بین مهرهها، دیسک موردنظر به وضعیت طبیعی خود باز میگردد.
فیزیوتراپی برای دیسک کمر و تقویت عضلات مرکزی بدن
عضلات شکم، پهلو و لگن که تحت عنوان عضلات مرکزی بدن شناخته میشوند، نقشی کلیدی در محافظت از ستون فقرات ایفا میکنند. در نتیجه ضعف این عضلات، منجر به افزایش فشار بر ناحیه کمر و آسیب به دیسک بین مهرهها میگردد. اما انجام تمرینات هدفمند فیزیوتراپی، باعث تقویت عضلات مرکزی بدن شده و از ساختار کمر به شکل مناسبی محافظت میکند.
تمرینات ثابتکننده کمر
این دسته از تمرینات فیزیوتراپی به بیماران کمک میکنند که تعادل و پایداری ستون فقرات را حفظ کرده و فعالیتهای روزانه را با اطمینان خاطر بیشتری انجام دهند. در ضمن این نوع تمرین فیزیوتراپی برای دیسک کمر، باعث تقویت عضلات کمر شده و احتمال بازگشت عوارض دیسک را کاهش میدهد. حرکاتی مانند پل یا نیمپل و تمرینات تعادلی در این گروه قرار میگیرند.
اهمیت فیزیوتراپی پس از جراحی دیسک کمر
فیزیوتراپی دیسک کمر علاوه بر اینکه به عنوان یک رویکرد درمانی شناخته میشود، بعد از عمل دیسک کمر هم نقشی کلیدی در تسریع فرآیند بهبودی و تسهیل بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره و زندگی عادی ایفا میکند. لازم به ذکر است که انجام جراحی، در زمان ابتلاء به مشکلاتی همچون تنگی کانال نخاع یا فتق دیسک، گامی حیاتی برای بازیابی دامنه حرکتی، کاهش قابل توجه دردهای ناتوانکننده و بهبود کلی کیفیت زندگی است. در همین راستا، انجام اقدامات مکمل درمانی نظیر فیزیوتراپی، در دوره پس از عمل از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود.
به عبارتی دوران نقاهت پس از جراحی ستون فقرات، نیازمند مراقبتی جامع و چندبعدی است که فیزیوتراپی بخشی ضروری و تأثیرگذار در این مرحله محسوب میشود. در این زمینه پیشنهاد میشود مقاله فیزیوتراپی برای بهبود عملکرد عضلات و کاهش درد پس از جراحی ارتوپدی را مطالعه نمایید.
نکات مهم در رابطه با فیزیوتراپی برای دیسک کمر
همانطور که اشاره شد، فیزیوتراپی یکی از بهترین روشها برای درمان و تسکین دیسک کمر است؛ اما به شرط اینکه به درستی و بر مبنای اصول مشخصی انجام شود. بر همین اساس در ادامه به بیان مهمترین نکاتی میپردازیم که در زمان انجام فرآیند فیزیوتراپی باید مورد توجه قرار بگیرند:
- مشاوره با پزشک معالج به منظور تعیین زمان مناسب برای آغاز فرایند فیزیوتراپی
- دریافت برنامه درمانی شخصیسازی شده توسط فیزیوتراپیست
- رعایت تمامی توصیههای فیزیوتراپیست در خصوص اصول صحیح خوابیدن، نشستن و انجام فعالیتهای روزمره
- مطلع ساختن درمانگر در صورت احساس درد شدید در حین انجام تمرینات فیزیوتراپی برای دیسک کمر
- پرهیز از بلند کردن هرگونه جسم سنگین پیش از کامل شدن مراحل درمان
- اجتناب از خم شدنهای مکرر و قرارگیری در پوزیشنهای نامناسب بدنی هنگام تمرین
- تکمیل کردن دوره درمان و خودداری از قطع ناگهانی تمرینات
سخن پایانی
فیزیوتراپی دیسک کمر از جمله مداخلات مهم درمانی است که با هدف تسریع فرآیند بهبودی بیماران صورت میپذیرد. در واقع اجرای روشهای متنوع فیزیوتراپی، این امکان را فراهم میآورد که بیمار هرچه سریعتر توان فیزیکی خود را باز یافته و به زندگی عادی خود بازگردد. هرچند فیزیوتراپی جزو بهترین رویکردهای درمان دیسک کمر قرار دارد، ولی تمرینات آن باید تحت نظارت فیزیوتراپیست و با استفاده از ابزار و تجهیزات مناسب انجام شود. بر همین اساس توصیه میکنیم برای انتخاب تجهیزات مناسب فیزیوتراپی و توانبخشی با کارشناسان ما در سایت شفا ۲۴ در تماس باشید.
محصولات پیشنهادی
